Ay Ay Bebeklerde Uyku Düzeni Nasıl Olmalı?

Bebeğin doğduğu andan itibaren beslenmesi kadar uyku düzenini de araştırdığını ve en ideal düzenin ne olduğunu bulmaya çalıştığını biliyoruz. Bu yüzden NYX Uyku’dan Psikolog ve Uyku Danışmanı Melis Keşan’a gittik. Yenidoğan uyku düzeninden 2 yaşında bebeğin uyku düzenine kadar bebeklerde ay ay uyku düzeni nasıl olmalı, hepsini Keşan'a sorduk. Beklediğin veya hiç beklemediğin tüm cevaplar aşağıda. Hemen okumaya başla!

Yenidoğan uyku düzeni/1-2-3 aylık bebek uyku düzeni nasıl olmalı?

Yenidoğan dönemi ebeveynler için zor bir dönemdir. Yeni ebeveyn bir yandan kimliğine ve hayat düzenine uyum sağlamaya çalışırken; diğer yandan da bebeğin ihtiyaçlarını karşılamak günün her anını organize etmek zorunda kalır. Bununla beraber bebekler de aylarca kendilerini sarmalayan anne rahmini yeni terk etmiş ve hayata uyum sağlamakla baş etmektedirler.

Bebek uyutmanın incelikleri var

Bu dönemde bebeğinize daha çok refleksler hakimdir. Tonik boyun, parmak yakalama, moro (sıçrama refleksi), yürüme, babinski, aranma reflekslerini görürüz. Özellikle moro refleksi bebek havada asılı gibi tutulduğunda (mesela yatağa koyarken) tetiklenebilir ve sonrasında 2 aylık bebek uykuda şıçrayarak uyanabilir. Bunun için bebeği yatağa koyarken vücuda yakın tutmak ve yatağa yaklaşıp öyle koymak uykuya devam etmesine yardımcı olur.

İlk aylarda emzirme saatlerini bebeğine göre ayarla

Yenidoğanlarda ilk ayda en iyi görme mesafeleri 20-25 cm’dir (2. ayda artar), bu da ne mucizedir ki emzirirken annenin yüzüne denk gelen mesafedir. Yenidoğan bebekte emmek, en önemli ihtiyaçtır. Bebekler hem fiziksel açlık ihtiyacını, hem de duygusal bağlanma, adapte olma ihtiyaçlarını emerek giderirler. Bu dönemde emzirme bebeğin sinyallerine göre olmalı, saatlere göre ayarlanmamalıdır. Emziren anneler kafein içeren içecek gıdalar tüketmemeli ve emzirme sonrası bebeğinin gazını çıkartmalıdır.

Daha fazla detay burada: Yenidoğan Uyku Düzeni: 6 Soru 6 Cevap!

Emzirme, bebek uyutma yöntemlerinden biri değil

İlk aylarda bebek sıkça uyuduğu ve sıkça emdiği için bu iki ihtiyacın günlük akışı iç içe geçer. Zamanla, genelde de 2 aylık bebek uyku düzeni içinde günlük düzeni oturmaya başlar. Uykular ve emzirmeler kendi seyrinde devam eder. Özellikle bu dönemde, emzirmeyi bir uyutma yöntemi olarak kullanmamak, iki ihtiyacı da bebeğin sinyallerine göre karşılamak en sağlıklısıdır. Bebeğin 2. ayda başını dik tutabilir ve bunu takiben de farklı pozisyonlarda rahatça uyur. 3 aylık bebek uyku düzeni içinde bebeğin 4 gündüz uykusu uyumasını bekleriz, ancak bir tane daha kısa şekerleme yapabilir.

Tenle temas ve kucakta taşınma bebeğe güven verir

Bebekler tanıdıkları insanların, özellikle annenin, kokusunu bilirler. Bu sebeple uyumak için bu kişilerin yanlarında bulunmasını tercih ederler. En güçlü duyuları ise dokunmaktır. Bu nedenle de tene temas, kucakta taşınma gibi yakın kalma halleri bebeğe en çok güven veren anlardır. Bu arada, bebekler fazla ten teması ve kucakla şımarmazlar. Tam tersine, ileride atacakları bağımsızlık adımları için güven depolarlar.

Anneye ne kadar yakın o kadar iyi: Bebeklerde gece uykusu

Bu dönemde birçok uyku ebeveyn kucağında olabilir, ancak hem bebeğin güvenli uykuları, hem de annenin dinlenmesi için uykularda kucak, yatakla dengelenmelidir. Özellikle gece uykuları anneye yakın mesafede bir yatakta veya güvenlik önlemleri alındı ise aynı yatakta olabilir.

2 aylık bebek düzeni için büyük yardımcı: Kundak

İlk 2 ayda el ve kollarını kontrol edemezler. Üçüncü aydan itibaren bu kontrolleri artar ve hedefli uzanabilirler. Ellerini keşfederler ve uzun uzun onları izlerler. Özellikle el kol hareketlerini kontrol edemedikleri bu zamanda ayaklar serbest, eller bağlı kundak ile uyumak bebeğe güven verir ve kendisini bu istem dışı hareketler ile uyandırmasını engeller.

Marka, Model ve Fiyat İncelemesiyle Senin İçin Seçtik: 22 Bebek Uyku Seti

Bebek uykuda neden ağlar?

Bu dönemde ağlama, bebek için bir davranış biçimidir. Ancak bazen ağlayan ve bazen de sakin kalan "Bebekler uykudan önce neden ağlar? diye düşünüyorsan, bebeğin fiziksel veya duygusal bir ihtiyacı var mı diye bebek gözlemlemeli ve ihtiyacına yanıt verilmelidir. Ancak bazen nedenleri anlayamayabiliriz veya ne yaparsak yapalım bebek susmayabilir. Bu durumlarda her zaman sakin kalmak ve bebeği öncelikle anne kucağı olmak üzere tanıdığı bildiği birinin kucağında sakince tutmak ve ses/ten teması ile ağlamasına cevap vererek beklemek en iyisidir. Böyle durumlarda mesele bebeğin bir an önce susması değil; güven ortamında sakinleşmesine izin vermek, ihtiyacı olan süreyi de ona tanımaktır.

Uykuda ağlayan bebeğin ihtiyacı güven ve şefkat

Unutma ki bebekler her zaman iletişim kurmak için, kendi dillerinde dertlerini anlatmak için ağlarlar. Bebeğin ağlamalarına şefkatle karşılık vermek önemlidir. Sakin kalan bir yetişkin desteğiyle ağlamalarına yanıt bulan bebek “dünyanın güvenli bir yer” olduğunu düşünmeye başlar. Bunun bebekte yarattığı huzur, bebek uyku evrelerinin düzene girmesine katkı sağlar.

Miniğin ağlamadan uyusun: Pedagog Tansu Oskay'dan Ağlatmadan Uyku Eğitimi İpuçları

Gece beslenmesi için bebeği uyandırmak doğru değil

Bu dönemde bebekler genelde 19.00-21.00 aralığında gece uykusuna yatarlar. Daha geç saatlerde yatan bebeklerin daha sağlıklı uyumaları ve günü daha kaliteli geçirmeleri için gün akışları yavaş yavaş öne çekilmelidir. Gece saatlerinde bebeğiniz acıkınca kendi uyanır, emer/mamasını alır ve geri uyur. Gece beslenmesi için bebeği uyandırmak doğru değildir, kendi vücut ritimlerine müdahale etmemek gerekir.

Gaz, bebeklerin uyku problemlerinden biri olabilir

Sadece ilk haftalarda 5-6 saatten fazla uyuyan bebekleri yakın takip etmek ve doktorunuz ile haberleşmek iyi olur. Doğumda henüz sindirim sistemi tam gelişmemiş olduğundan ilk 3 ayda ortaya çıkabilecek gaz ve sindirim sorunları uykuyu olumsuz etkileyebilir. Her emzirme/beslenme sonrası gaz çıkartmak yardımcı olacaktır.

4-5-6 aylık bebek uyku düzeni nasıl olmalı?

Görme, duyma, algılama yetileri gelişen bebeğin dikkati kolayca dağılmaya, her yeni sese, görüntüye, insana dönmeye başlar. Bu dönemde emzirmek ve bebeği uyutmak zorlaşır. Bu sebeple emzirmeyi ve uyutmaları aynı odada, aynı pozisyonda, uyaranın az olduğu ortamlarda yapmak bebek uyku yöntemlerinden biridir. Aynı zamanda uyarana bu kadar açık olan bebekler uyanıklıkta çok yorulabilirler. Bu nedenle de bebeği özellikle uyaranın yüksek olduğu deneyimler sonrası biraz dinlendirmek, uyku öncesi sinir sistemini dengelemek iyi olacaktır.

"Bebeğim uyumuyor." diyen birçok anne bunlara dikkat etmiyor: Bebeklerde uykuya geçiş için olması gereken şartlar

4 aylık bebek gelişiminin önemli parçası: Bağlanma

Duygusal gelişimin çok önemli bir parçası olan bağlanma, 4. ayda anne ile ilişki üzerinden başlar. Anneyi gözle sürekli takip etme, onu görmediğinde aranma (Çünkü artık o görmese de oralarda bir yerde olduğunu çok daha iyi anlıyor.), kucaktan inince bilinçli olarak geri kucak isteme gibi haller bu dönemde hayatınıza girer. Özellikle uyku önceleri anneden ayrılmak istememe, odada varlığına ihtiyaç duyma ve yatağa koyunca geri kucak isteme, bu bağlanma ile beraber normaldir. Dengelenmelidir.

Yardımcı olmaya geldiler: Bebeğin İçin 11 Sevimli Uyku Arkadaşı

4 aylık bebek uyku düzeni gelişim atağı sebebiyle gerilemeye girer

Bebeğin anneye bağlanma eğilimi sebebiyle 4.ayda bir gelişim atağı vardır ve uykular geriler. Yaklaşık 10 gün içinde de hayat normale döner. Gün düzeni iyice netleşir ve bebeğinizin bunu korumaya artık daha çok ihtiyacı vardır. 6 aylık bebek uykusu ise 4 defadan 3 uykuya geçer. Bununla beraber uyanıklık süreleri de 2-2.5 saate kadar çıkabilir.

En iyi bebek ninnisi: Anne-babanın söylediği ninni

Bebekler sesin geliş yönünü ve mesafesini algılayabilirler, insan sesine ve ilerleyen günlerde de tak tak gibi nesne seslerine dönerler. Annenin sesini tanırlar. Müzik ritmini algılarlar. Sakin şarkılar ile gevşerler, hızlı ritm ile eğlenirler. Uyku veya sakinleşme anlarında anne baba sesinden olan şarkılar, ninniler en çok güven verenlerdir ve hiçbir elektronik aletten gelen ninni bunların yerini tutamaz.

Bebeğini uyuturken eşlik edebileceğin bir video paylaşalım istedik. Hatta bebeğine söyleyebileceğin ninniler hakkında öneriler için, Bebeğin Bunlara Bayılacak: En Popüler Bebek Ninnileri! adlı yazımıza bakmanı da öneririz.

İlk 6 ayda uyku eğitiminin önemli parçası: Temas

Bebeğin duygusal gelişimi 6. aya kadar genelde yüksek temasla uyumayı gerektirir. Bu nedenle en ideal uyutma yöntemi halen oturarak ve kucakta, hafif salınım, pışpış veya ninni ile eşlik ederek uyutmaktır. Salınım uyku öncesi düzen için çok normal bir destek olmakla beraber hız artmamalı ve dalma anında bebek mümkünse sabit olmalıdır.

Bebeklerin kendi kendilerine uyuma süreleri değişebilir

Bebeklere son dalma anına kadar temasla eşlik edilse de, bazı bebekler 6 aydan erken zamanlarda da yataklarında uyuma becerisi gösterebilirler. Bu durum bebek-ebeveyn ilişkisine, bebeğin toplam stres ve bağımsızlık seviyesine bağlı olarak değişebilir. Bebeğin bu dönemde birinci derece yakınları tanır ve bu sayede anneden başkaları da bebeği uyutabilir. Bu süreçte bebekler farklı sesler çıkartmaya ve 6. ayda hece tekrarları yapmaya başlarlar. Özellikle uyku öncesi kendi kendilerine konuşurlar. Bu aşamalarda uyku vaktinde muhabbete girmemek, sakince uykuya yönlendirmeye devam etmek gerekir.

6 aylık bebek uykusunda güvenlik önemli

Altı aylık bebekler önce destekli, daha sonra da desteksiz şekilde oturur. Her temel motor beceri adımında olduğu gibi bu gelişimin öncesi ve hemen sonrasındaki günler uykular olumsuz etkilenebilir. Ayrıca bebeğin bu dönemde dönmeye başlar. Karnı üstünde sürünebilir ve nadir de görülse 6. ayda emekleyen bebekler vardır. Bu sebeple uyku güvenliği daha da önem kazanır. Yoğun birçok gelişim dönemi içeren bu dönemde gece uykuları hem bu sebeplerden, hem de beslenme amaçlı 3-4 uyanma ile bölünebilir. Ancak bebek meme emmiyor ise mama veya temasla geri uykuya dalar.

6-12 aylık bebek uyku düzeni nasıl olmalı?

Bu dönemde desteksiz oturma ve emekleme gibi bazı temel kaba motor becerileri ile iki nesneyi elleri ile tutup birbirine vurabilme ve kırıntıları iki parmağı ile tutabilme gibi ince motor beceriler gelişir. Bunların ilk ortaya çıkış dönemleri birer gelişim aşaması olduğundan bebeklerde uyku sorunu olabilir. Uyanıklık sırasında bu becerileri desteklerseniz uykulara daha az yansır.

Bebeğini uykuya hazırlamak için dinginleştir

Bu motor becerilerle beraber uyku öncelerinde ve sırasında hareketlenme artar. Uyku güvenliği daha da önem kazanır. Bazen de bu artan hareket bebeğin uykuya dalmasını zorlaştırdığından yumuşak hareketlerle tekrar uykuya yönlendirmek ve hareketini yumuşak yönlendirmeler ile sınırlamak bebeğin uykuya hazırlanmasını kolaylaştırır. Artan hareketle bebek uyanıklıkta çok yorulabilir ve yorgun girilen uykular daha kısa ve bölünmüş olabilir. Bu nedenle bebeğin hareket motivasyonlarını ten temaslı, dingin oyunlarla dengelemek iyi bir dinlenme fırsatı yaratır.

9 aylık bebek uyku düzeni içinde ayrılık kaygısı baş gösterir

En önemli bağlanma ataklarından biri olan 9. aydaki bağlanma atağı, uykuları en olumsuz etkileyen dönemlerden biridir. Bu ayda gelişen ayrılık kaygısı bebeğin uykuya zor dalmasına ve ebeveynden ayrılmasının güç olmasına sebep olur. Bu duygusal gelişimin son derece normal bir dönemidir ve bebeğin ihtiyaçlarına cevap verilip endişesi güvenle cevaplanarak yönetilmelidir.

9. ay itibariyle bebeğin ebeveyn ile konuşma çabaları artar

Dil gelişimi özellikle 8.ay sonrası hızlanır. 9. ay itibariyle bebeğin ebeveyn ile konuşma çabaları artar ve cevap alırsa uykuları kaçıracak kadar uzayabilir. Muhabbeti uyanıklık zamanına saklayacak şekilde şefkatle uykuya yönlendirmeye devam edilmelidir. Eğer bebek-ebeveyn arasındaki bağ, bebeğin bağımsızlık ve stres seviyeleri ile tolerans becerileri doğru dengede ise bebek 6-7.aydan itibaren yatağında bağımsız uykular için desteklenebilir. Bu dönemde bebeğin gece uyanmaları azalır, ortalama 2 defaya düşer.

Mutlaka oku: Bebeklerde Beşikten Yatağa Geçiş Dönemi: Bebeğinin Beşikle Vedalaşma Vakti Geldi!

Bebeklerde uyku öncesi beslenme nasıl olmalı?

Katı gıda geçişi ile beraber uykular etkilenebilir ve her değişimde olduğu gibi bu geçiş de aşamalandırılmalıdır. Emzirme ile dengelenmeli, hemen uykular öncesinde bebek beslenmemeli, sindirim için süre tanınmalı ve 1 yaşına kadar da akşam öğünlerinde sindirimi zor ve gaz yapan gıdalardan uzak durulmalıdır. Gündüz uykuları 2’ye düşer ve uyanıklık süresi 3-3,5 saatleri bulur. Mama alan bebeklerde ise, eğer doktoru fiziksel gelişimi açısından uygun görüyor ise gece beslenmesi kesilebilir. Meme emen bebeklerde ise bebek kendi ihtiyacını belirler ve emzirme döneminin sonuna kadar azalan bir düzen ile gecede birkaç emme şeklinde devam edilebilir.

Bebeğinin beslenmesi ile ilgili ayrıntılı bilgi için, Ay Ay Bebek Beslenmesi sayfamızı inceleyebilirsin.

1-2 yaş bebek uyku düzeni nasıl olmalı?

Bir yaş sonrası özerklik en önemli motivasyon olarak karşımıza çıkar. Bebeğin özerklik ve beraberinde bağımsızlık adına olan bu girişimlerini desteklemek stresi doğru yönetmek ve kaliteli uyanıklık için önemlidir. Yürümek, koşmak, merdiven çıkmak gibi birçok temel kaba motor beceri bu dönemde gelişir ve tam dönüm noktalarında uykular olumsuz etkilenebilir.

Duygusal gelişim açısından ise, özellikle 15.aydan sonra yükselişe geçen bir bağlanma hali görülür. Bu durum ilerleyen dönemlerde daha etkili olabilir. 18 aylık bebek uyku düzenini etkileyen bağlanma atakları oluştuğu görülür. Uykular bu dönemden olumsuz etkilenir. Bir yaşı takiben dil gelişiminde de bir sıçrama olur. Önce kelimeler olmadan çıkarttığı sesler, teatral hareketler, işaret etme, yüz hareketleri ile derdini çok daha profesyonelce anlatmaya başlar.

Bebeklerde gündüz uykuları ne zaman teke düşer?

Bebeğinin 18. aylık döneminde gündüz uykuları tek uykuya düşer. Gece uyanmaları 1’e iner ve 2 yaşa doğru da sonlanır. Meme emen bebeklerde gece emzirmeleri git gide azalır ve 2 yaşa doğru tamamen kalkar. Bebeğin 2 yaşına doğru artık dili çözülür ve konuşmaya başlar. Bunları takiben de uyku öncelerinde ve uyku esnasında kendi kendine konuşma artar ve netleşir.

2 yaşına yaklaşan bebeklerde uyku probleminin nedeni stres olabilir

İki yaşa doğru özellikle stres yönetiminde zorlanan çocuk öfke nöbetleri geçirebilir. Bu anlarda önce çocukla ten, göz teması kurmak, daha sonra öfkesine sakinlikle eşlik etmek, güven vermek, çocuk sakinleşince de doğruyu yanlışı konuşarak durumu yönetmek en sağlıklısıdır. Bu şekilde çocuk her duygusu ile kabul edildiği ve sevildiği mesajını alır, negatif duygular ait olduğu anda güven ortamında dışa vurulur ve bedende saklı kalmaz. Biriken stres ise bebeklerde uyku düzensizliğine sebep olur.

O kadar önemli ki: Deliksiz Bir Uyku İçin İdeal Bebek Yatağı Nasıl Seçilir?

Konuşarak ikna ve sakinleştirme artık etkili bir yöntemdir

Uykuya gitmek konusunda özerklik, özgür hareket ve sınırlarda zorlanma bir araya gelince sorunlar başlayabilir. Dil gelişimi arttığından konuşarak ikna ve sakinleştirme artık daha etkili bir seçenektir. Artık bebeğin kısa ve basit hikayeleri anlar ve dinler. Bu sebeple hikaye anlatımı, uyku öncesi ritüeline eklenebilir. Bebek uyku hikayeleri seçilirken bebeğinin bildiği ve sevdiği bir hikayeyi tercih etmen daha uygun olur. Özellikle de önceden okumadığın bir kitabı ilk defa uyku öncesi okuma riskine hiç girmemelisin.

Bebeğin Bu Kitaplarla Uykuya Dalsın: Uyku Öncesinde Okuyabileceğin 10 Bebek Kitabı Önerisi!