Çocuklarda Demir Eksikliği ve Demir İlaçları Kullanımına Dair Bilmen Gerekenler

Demir eksikliği, çocuklarda sıkça görülen bir hastalık. Genellikle beslenmeye bağlı olarak ortaya çıkan bu durum ve tedavi yöntemleri hakkında bilgi sahibi olman için sana bu yazıyı hazırladık.

Demir eksikliği nedir?

Demir eksikliği, vücuda giren demirin emilememesi veya yeterli olmamasına verilen isimdir. Çocuklarda sık sık görülür, bunun en büyük sebebi yanlış veya düzensiz beslenmedir.

Merak etme, demir eksiliği kolayca teşhis ve tedavi edilebilen bir rahatsızlık. Yalnızca bilmende fayda var, demir eksikliğine zamanında müdahale edilmezse başka problemlere yol açabilir.

Çocuklarda demir eksikliği neden olur?

  • Düzensiz, yetersiz ve yanlış beslenme, dolayısıyla bağışıklık sisteminin zayıflaması,
  • Çocuğun ilk yıllarındaki hızlı büyümesine bağlı yeterli demir miktarının karşılanmaması,
  • Prematüre veya düşük ağırlıklı doğum,
  • 6 ayı geçen bebeği ek gıdaya başlatmama,
  • Vejetaryen beslenme gibi durumlar demir eksikliğine neden olabilir.

Bu bilgilere ihtiyacın olacak: Hilal Mocan'dan Çocuğunun Bağışıklık Sistemini Güçlendirecek Beslenme Önerileri

Çocuklarda demir eksikliği belirtileri nelerdir?

Demir eksikliği nasıl teşhis edilir?

Çocuğunda bu belirtilerden birkaçını fark ettin ve bir problem olduğunu düşünüyorsun. Danışacağın doktorun demir eksikliğinden şüphelenecek ve muhtemelen demir oranını ölçmek için tam kan sayımı denen hemogram testini yapacak.

Hemogram sonuçlarında düşük eritrosit düzeyi demir eksikliğine işaret eder. Kandaki normal demir oranı 80-100 femtoliter olmalı. Eğer bu oran daha düşükse doktorun çocuğun için bir tedavi yöntemi çizecektir. Bu tedavi de genellikle demir takviyeleri ile sağlanıyor.

Demir eksikliği zamanında tedavi edilmediğinde anemiye yol açabilir. Anemi, kandaki hemoglobin miktarının azalmasıdır ve müdahale edilmediğinde zihinsel gelişimi bile etkileyebilir.

Doktorunun verdiği ilaçlar ve yine beslenme düzeninde yapacağın değişikliklerle bu sorunu en aza indirebilirsin.

Anemi ile karıştırılan bu hastalığı öğren: Çocuklarda Ailevi Akdeniz Ateşi (FMF) Nedir?

Çocuklar için kullanılan demir ilaçları hakkında bilgiler

Demir eksikliğinin giderilmesinde beslenmenin yeri çok önemli ama doktorun bu süreci hızlandırmak için çocuğuna bir demir ilacı verebilir. Demir depolarını beslenmeye oranla daha çabuk dolduran bu takviyeler özellikle 1 yaşa kadar demir damlası, 1-6 yaşta ise şurup şeklinde oluyor. Hatta şurup kullanımı yaşı daha da ilerleyebiliyor.

Ancak her şeyin olduğu gibi demirin de fazlası zarar! Gereken doz aşıldığı takdirde demir zehirlenmesi denen sorun ortaya çıkabiliyor. Demir zehirlenmesi kalbi, karaciğeri ve mideyi olumsuz etkilediği için bu ilaçları kullanırken kesinlikle doz aşımı yapmamalısın.

Tüm demir ilaçlarının aç karnına verilmesi öneriliyor çünkü besinlerle birlikte alınan demir takviyesi vücut tarafından daha az emiliyor.

C vitamini demir emilimini kolaylaştırdığı için çocuğuna demir ilacı verdikten sonra, taze sıkılmış portakal suyu içirebilirsin. Eğer aç karnına içtiği ilaç çocuğunun midesini ağrıtıyor ya da ilaçtan hemen sonra kusuyorsa, takviyeyi yemekten 1-2 saat sonra da verebilirsin.

Demir takviyelerinin, annelerin şikayetçi olduğu 2 özelliği var. Birincisi dişlerde lekelere yol açabilmesi. İkincisi ise çocuklarda kabızlığa neden olabilmesi.

Bu iki sorunu da ortadan kaldıran Nutrigen Ferromixin, kullanan annelerin kalbini fethediyor. Dişlerde boyama yapmayan ve kabızlık gibi yan etkilere yol açmayan Nutrigen Ferromixin, demir eksikliğinin giderilmesinde ve anemiye karşı son derece etkili! Biraz detaya girelim:

  • Yarı katı gıdalara eklenerek alınıyor ki anneler bu özelliğine bayılıyor, çünkü çocuklar tarafından rahatlıkla tüketilebiliyor.
  • Eklendiği gıdaların tadını, kokusunu ve yapısını değiştirmiyor. Yani, Nutrigen Ferromixin'de demirin istenmeyen tadı ve kokusu yok. Çocuklar demir takviyesi aldığını fark etmeden yemeğine keyifle devam ediyor.
  • İçerisinde; demir, folik asit, çinko, A ve C vitaminleri bulunuyor.
  • Kırmızı kan hücrelerinin ve hemoglobinin normal oluşumuna tam destek sağlıyor.
  • Demir açığını kolaylıkla kapatıyor.

Kullanımına gelirsek;

  • Nutrigen Ferromixin’i çocuğuna günde 1 defa, 1 saşe (1 gram) şeklinde verebilirsin.
  • Şaseyi, çocuğunun tek seferde tüketebileceği miktardaki yemeğin içerisine serpiştirmeli ve iyice karıştırmalısın.
  • Yemeğin renginde, kokusunda ve tadında değişiklik olmaması için 30 dakika içerisinde tüketilmesi yeterli.

Demir içeren besinler hangileri?

Çocukların boş gıdaları bol bol yiyor, yoğun demir içeren kırmızı et ve türevlerini tüketmiyor, vejetaryen veya tek tip besleniyorsa, demir eksikliği yaşayabilir. Bu yüzden onu mümkün olduğunca düzenli, doğru içeriklere sahip gıdalarla beslemelisin.

Demir eksikliğini önlemek ya da demir takviyesine katkıda bulunmak için bu besinleri tercih edebilirsin:

Kırmızı et ve karaciğer

Karaciğer en yoğun demir içeren besinlerden birisi, 50 gramında 4-5 miligram demir bulunuyor. Kırmızı et de karaciğerle yarışır durumda. 100 gram bonfilede 2,5-3 miligram demir var.

Ciğeri küçük parçalar halinde soteleyerek, kırmızı eti ise kavurarak ya da ızgara şeklinde çocuğuna verebilirsin.

Bu menüler hayat kurtarır: Çocuklarda Yaşlara Göre 6 Örnek Yemek Menüsü

Balık ve kümes hayvanları

Tavuk ve hindi de demir açısından zengin gıdalar. Hindi tavuğa göre daha yoğun demir içeriyor. 100 gram tavuk etinde yaklaşık 1 mg demir varken, bu oran 100 gram hindide 1.8'e çıkıyor.

Balıklarda da demir açısından en zengin çeşit somon. Bunun dışında ton balığı, sardunya, uskumru ve mezgit gibi balıklar da tüketilebilir.

Balık yağı minikler için şifa kaynağı: Çocuklarda Balık Yağı Hapı Nasıl ve Neden Kullanılır?

Yumurta

İster haşla, ister çırp, istersen omlet yap! Yumurta büyük bir demir kaynağı; 1 adedinde yaklaşık 1.8 miligram demir var. Bu yüzden çocuğuna her gün 1 yumurta yedirmeye çalış.

İçinde yumurtalı alternatifler de var: Çocuk Kahvaltısı İçin Sağlıklı ve Neşeli Tarifler

Kurubaklagiller

Taneli gıdalar demir açısından zengin olur. Kuru fasulye, nohut ve mercimek gibi baklagiller neredeyse hayvansal gıdalar kadar demir taşır. Ancak sorun şu ki bitkisel demirler hayvan kaynaklı demirlerden çok daha zor emilir. Bu süreci hızlandırmak için çocuğuna bu baklagilleri veriyorsan, bir C vitamini deposu da vermelisin.

Pek çoğu demir eksikliğini önleyecek besinlerle yapılıyor: Hilal Mocan'dan Besleyici ve Leziz 9 Çocuk Yemek Tarifi

Kuru meyveler

Kuru meyveler taze meyvelere göre çok daha fazla demir içerir. Özellikle kuru üzüm, kuru erik ve kuru incir güzel oranlarda demire sahiptir. Bu meyveleri yemek çocuğun için de eğlenceli olacak, gün içerisinde vermeni öneririz.

Kuru yemişler

Antep fıstığı, badem, ay çekirdeği, kabak çekirdeği çok yoğun demir içerir. Çocuğuna bu yemişlerden bol bol verebilirsin. Yanında bir bardak portakal suyu da içirirsen emilim kolaylaşacak.

Pekmez

Gaziantep Üniversitesi (GAÜN) Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Metin Kılınç, demir eksikliği olan çocuklara 8. aydan sonra günde bir tatlı kaşığı pekmez verilebileceğini söylüyor.

İlerleyen yaşlarda da bu miktar günde bir çorba kaşığına çıkarılabilir. Pekmezi meyve dilimlerinin üzerine serpiştirerek de sunabilirsin.

Ağızları tatlandıralım: Yemeli mi Yememeli mi? Çocuklara Tatlı Ne Zaman, Nasıl Yedirilebilir?

Kaynaklar:

"Yaşamın İlk 2 Yılında Çocuk Sağlığı ve Bakımı"

Yazar: Prof. Dr. Gülbin Gökçay

Yayınevi: A.E. Yayıncılık

"Hamilelik, Doğum ve Bebek Bakım Kitabı"

Yazar: Ayşe Öner

Yayınevi: Klan Yayınları