Çocuklarda ve Bebeklerde Kabızlık Neden Olur, Nasıl Geçer?

“Bebeğim katı kaka yapıyor.”, “2 yaşındaki çocuğum kakasını yapamıyor.”, “Yavrum resmen kilitlendi kakasını yapamıyor.” diyen annelerin sayısı az değil. Senin de yavrucuğun kabızlık şikayeti yüzünden kıvranıyorsa, çocuklarda ve bebeklerde kabızlık hakkında bilmen gereken her şeyi bu yazıda anlattık.

Bebeklerde kabızlığın düşmanı: Anne sütü

Anne sütüyle beslenen bebeklerin 3-4 günde bir yumuşak kaka yapması normal. Çünkü anne sütü bebekler için en ideal besindir, bağırsaklar tarafından neredeyse tamamen emilir. Bu yüzden mamayla beslenen bebeklerde ve çocuklarda kabızlık daha sık görülür.

"Ama benim sütüm az geliyor." diyorsan: 8 Adımda Anne Sütünü Arttırmanın Yolları

Çocuklarda ve bebeklerde kabızlık belirtileri nelerdir?

  • Bebeğin keçi pisliği gibi yuvarlak, tane tane ve sert kaka yapar.
  • Dışkılama seyrek olur. Fakat unutma; dışkılamada seyreklik her zaman kabızlık belirtisi değil. Bebeğinin kabız olduğunu anlaman için kakasının sert ve tane tane olması gerekir. Çocuklarda tuvalete haftada 3 kereden az çıkılması kabızlık olarak değerlendirilir.

Şuna bak, bebeğini kakasından tanı: 8 Maddede Bebek Kakası Hakkında Bilmen Gereken Her Şey

  • Zorlanma nedeni ile çocuğunun anüs bölgesinde çatlaklar oluşabilir. Hatta kanlı kaka yapabilir.
  • Midesinde rahatsızlık olur, karın ağrısı çeker.
  • Kabız olan bebek huzursuzdur.
  • Çocuğunun iç çamaşırının kirlenmesi de kabızlık belirtisidir.

Bebeklerde ve çocuklarda kabızlık neden olur?

2 yaşındaki çocuğun kabızlık sorunu ile 3 aylık bebeğin kabız olmasının nedenleri aynıdır. Genel olarak temel sebep, beslenme programındaki hatalardan kaynaklanır.

  • Yetersiz ve dengesiz beslenme (Özellikle lifli gıdalarla beslenmeme),
  • Sindirim sisteminin az çalışması,
  • Ek gıdaya geçişte bebeğin kabızlığa neden olabilecek gıdalarla tanışması,
  • Çeşitli hastalıklar,
  • Hareketsizlik,
  • Diş çıkarma döneminde bağırsak florasının değişmesi (11 Soruda Bebeklerde Diş Çıkarma Dönemi Hakkında Merak Ettiğin Her Şey!),
  • İnek sütü alerjisi,
  • Kalsiyum yüksekliği,
  • Potasyum azlığı,
  • B12 vitamini eksikliği,
  • Çocuğun kabız olup sert kaka yaptığı için canının yanması, hatta anüs çatlaklarının gelişmesi ve bu yüzden kakasını tutması,
  • Demir ilaçlarının kullanımı (Çocuklarda Demir Eksikliği ve Demir İlaçları Kullanımına Dair Bilmen Gerekenler),
  • Çocuğun oyun oynamayı bırakmak istememesi, canının yanacağı korkusu ile kakasını tutması, annenin tuvalet eğitimi sırasındaki sert tutumu gibi psikolojik nedenler,
  • Ailede kabızlık olması çocuklarda ve bebeklerde kabızlık nedenleri arasında.

Bebek kabızlığına ne iyi gelir?

Peki, çocuklarda kabızlık sorununa ne iyi gelir, tedavi için ne yapmak gerek?

  • "Bebeklerdeki kabızlık nasıl geçer?" sorusunun cevabı, öncelikli olarak beslenmeyi değiştirmekte. Sıvı alımını, sebze-meyve tüketimini arttırmak (muz dışında), besinlerin yağ içeriğini zenginleştirmek ve çocuğunu lifli gıdalarla beslemek kabızlığa iyi gelir.
  • Sert gıdaların içine bir çay kaşığı kepek unu katabilirsin.
  • 25-50 ml erik veya elma suyunu biberon, bardak ya da kaşıkla bebeğine içirebilirsin.
  • Bebeğin çok küçük değilse kabız olduğu süre boyunca günde üç fincandan fazla süt vermesen iyi olur.
  • Ilık suda 10-15 dk oturma banyosu çocuğuna iyi gelir. Çünkü bu sayede makatın etrafındaki kaslar gevşer ve tuvalete çıkmak kolaylaşır.
  • Bebeğin kabız olduğu zamanlarda onu sırtüstü yatırarak ayaklarına bisiklet çevirme hareketi yaptırabilirsin.
  • Kabızlık tedavisinin genel kuralını da söyleyelim: Tedavi, kabızlık süresinin iki katı kadar bir süre uygulanmalı. Bu nedenle beslenme programına dikkatle uyulması çok önemli.
  • Beslenme programında değişiklik yaptığın halde kabızlık sorunu geçmiyorsa mutlaka doktora başvur ve kafana göre ilaç kullanma. İlaç yerine güvenle kullanabileceğin takviyeleri tercih edebilirsin.

Bu konuda sana yardımcı olacak bir takviye önerisinde bulunalım. Prebiyotik etkili diyet lifi inülini içeren Nutrigen İnülin, kabızlık sorunu için biçilmiş kaftan. Neden mi?

  • Fonksiyonel bir kabızlıkta dünyanın kabul ettiği temel yaklaşım da lifli gıdaların tüketiminin arttırılması yönünde. EFSA (Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi) yayınladığı rapor ile inülin kullanımının dışkılamayı rahatlattığını ve dışkılama sayısını arttırdığını onaylıyor ve hindibadan elde edilen inülini tüm Avrupa topluluğu ülkelerine öneriyor.
  • Her ne kadar çocuğunun beslenmesi konusunda gereken hassasiyeti göstersen de kabızlığın giderilmesi için alınması gereken inülin miktarının yalnızca gıdalarla karşılanması çok zor. İşte Nutrigen İnülin bu aşamada devreye giren etkili bir takviye.
  • Çocuklar kabızlığa karşı etkili olan lifli gıdaları çok sevmezler, bu da tedavi şansının azalmasına yol açar. Karışık meyve aroması sayesinde miniğinin Nutrigen İnülin’i severek tüketeceğine emin olabilirsin. Toz formunda olduğu için şaseyi suyla karıştırarak verebilirsin. Her bir şasede ortalama 10,7 gram prebiyotik etkili inülin var.
  • Nutrigen İnülin’in içerisinde yer alan prebiyotik bileşenler sindirim sistemini düzenler. Bağışıklık sistemini desteklemeye yardımcı olan mikroorganizmaların bağırsakta gelişimini ve yaşamını destekler.

Bebeklerde gaz sorunu anneleri zora sokan durumlardan biri. Videoyu izle, bebeğini rahatlatmanın yolunu öğren:

Çocuğunu kabızlıktan korumak için bilmen gerekenler

  • Bebeğin ek gıdaya geçtiğinde yemeklerine koyduğun tahılları un olarak değil; bütün halde koy.
  • Bebeğinin yeteri kadar sıvı aldığından emin ol.
  • Çocuğun tuvalet eğitimi alacak kadar büyüdüyse onu mutlaka lazımlığa alıştır.
  • Küçük çocuklarda bağırsak hareketlerini düzenlemek için günde 2 kez, genellikle yemekten sonra tuvalet için zaman ayrılmalı. Fakat çocuğunu zorlama. Çünkü tuvalet eğitiminde baskı, yoksa bile kabızlık sorununa yol açar.

Tuvalet eğitimi önemli bir konu, bilmen gerekenleri şu yazıda detaylıca anlattık: Adım Adım Çocuklarda Tuvalet Eğitimi

6 ay-1 yaş arasındaki çocuklarda kabızlığa karşı uygulanabilecek beslenme programı

“Bebeklerde kabızlığa ne iyi gelir, bana besinlerin ismini ver de onları yedireyim.” dersen, Prof. Dr. Gülbin Gökçay'ın Yaşamın İlk 2 Yılında Çocuk Sağlığı ve Bakımı kitabından öneriler paylaşalım:

Hangi besin? Ne kadar?
Meyve (elma, portakal, kayısı, armut) suyu Günde 15-20 ml
Sebze çorbası ya da püresi Günde 2 kez
Tereyağı, zeytinyağı Bol miktarda
İnek sütü Azaltılmalı ya da tamamen kesilmeli

1 yaşından büyük çocuklarda kabızlığa iyi gelen beslenme programı

Hangi besin? Ne kadar?
Kepekli ekmek Günde 1-2 dilim
Kuru baklagil (nohut, mercimek, bulgur vb.) Haftada 2 kez
Meyve (elma, portakal, kayısı, armut) suyu Günde 1-2 bardak
Taze ya da kuru meyve (erik, kabuklu elma, hurma, kayısı, incir, kabuklu armut Günde 3-5 adet
Tereyağı, zeytinyağı Bol miktarda
İnek sütü Azaltılmalı ya da tamamen kesilmeli

İçinde tarifler de var: Kabız Çocuğun Yemek Listesinde Neler Olmalı?

Hangi durumlarda doktora başvurmalısın?

  • Bebeğin sık sık kabız oluyorsa,
  • Daha önce hiç böyle bir sorun yokken birden çocuğu kabız olan anneler kervanına katıldıysan,
  • Çocuğunun kakasında kan görürsen zaman kaybetmeden doktorun yolunu tutmalısınız.

Doktor tedavi sırasında makat bölgesinde çatlak olup olmadığını, makatın yerleşim yerini, kalın bağırsakta sinirsel uyarı eksikliği olup olmadığını da kontrol ederek tedavi uygular, gerekirse ilaç verir.

Bebeğin kabız olduğunda tedavi edilmezse bu, alışkanlığa dönüşebilir.

Kaynaklar:

Modern Bebek Bakımı-Dr. Erhan Ateş

Bebeğinizin İlk Yılında Sizi Neler Bekler?-Heidi Murkoff

Yaşamın İlk 2 Yılında Çocuk Sağlığı ve Bakımı-Prof. Dr. Gülbin Gökçay