Büyümek Kolay Değil: Bebeklerde Büyüme Atakları

Bazı zamanlar bebeğinin iştahı coşabilir veya kesilebilir, uykuları bölünebilir ya da saatlerce uyuyabilir, ruh hali aniden değişebilir, kucak isteği artabilir. Bunların hepsi sana bir yerlerden tanıdık mı geliyor? “Bebeğimin neyi var?” diye başlayan tüm sorgulamalarını bir kenara bırak o halde. Bu yaşananlar bebeklerde büyüme ataklarının habercisi. Hadi, daha fazla vakit kaybetmeden ataklara karşı zırh kuşanmaya!

Büyüme atağı nedir?

Bebekler bazı dönemlerde birtakım süreçlerden geçerler. Bu süreçler içerisinde de oldukça huysuzlanırlar. Düzenleri ve huyları değişir ancak bu durumları genelde geçici olur. Dr. Hetty van de Rijt ve Dr. Frans Plooij tarafından “Harika Haftalar (The Wonder Weeks)” olarak adlandırdıkları bu çılgın dönemlerde bebekler çeşitli sıçramalar ve ilerlemeler yaşarlar.

Uzmanlar büyüme atakları sonrasında bebeklerde önemli gelişimsel değişiklikler görüldüğünü belirtiyorlar. Senin için her ne kadar zor bir dönem olsa da bu ataklar sonrasında bebeğinin yatağında yuvarlandığını, emeklediğini hatta yürümeye başladığını görebilirsin.

Kitap haline getirilen Harika Haftalar’ın aynı isimle atak haftalarının takibini yapabileceğin mobil uygulaması da var ve bebeklerde büyüme atakları konusunda annelere büyük kolaylık sağlıyor, haberin olsun.

Gün geçtikçe bebeğinde gözlemleyeceğin değişimleri öğrenmek ve ay ay bebek gelişimi hakkında bilgi almak için tıkla!

Bebeklerde büyüme atakları hangi aylarda olur?

Uzmanlar büyüme ataklarının özellikle bebeğin ilk yılının belirli dönemlerinde görülme olasılığının daha yüksek olduğunu söylüyorlar. Bu uzmanlara göre bebeklerde büyüme atak haftaları 2., 3., 6. haftalarda ve 3. ila 6. aylarda gerçekleşiyor.

Bebeklerde büyüme atağı cetvelini aşağıda görebilirsin!

Bebek gelişiminde her minik farklı ilerleme kaydedeceği için bu tarihlerde sapmalar olması normal, bunlar yaklaşık değerler. Ufak tefek oynamalar olsa da belirttiğimiz tarihlerde bebeğinde değişimler görebilirsin. 20 ay içerisinde toplamda 10 sıçrama dönemi görülüyor. İşte, bebeklerde büyüme atağı dönemleri!

1. Beşinci harika hafta: Değişen duyular dünyası

  • 4,5. ve 5,5. haftalar arasında başlar.
  • Bebeğin, artık yüzünü daha net görebilir ve bu nedenle sabırsızlıkla beklediğin o gülücüğü bu atak haftasında alabilirsin.
  • Duyuları doğumdan sonra dünyayla tanışması sebebiyle daha hassaslaşır.
  • İç organları ve metabolizması gelişir.
  • Yumuşak bir atak dönemi olduğunu söyleyebiliriz.

Hangi Eğlenceli Duyusal Oyunlarla Çocuğunun Beyin Gelişimini Destekleyebilirsin?

2. Sekizinci harika hafta: Oluşumlar dünyası

  • 7,5. ve 9,5. haftalar arasında başlar.
  • Bebeklerde gaz sancısının can sıktığı bir dönemdir.
  • İlerleyen haftalarda beyin gelişimi daha da arttığında bebeğin, kaslarına söz geçirmeyi öğrenerek daha kolay gaz çıkarabilir.
  • Bu dönemde ellerini, kollarını incelemeye ve biraz daha hareketlenmeye başlar. Kolunun veya bacağının duruşunu kontrol etme becerileri gösterebilir. Çocuğunun El Becerilerini Geliştirmek İçin Yapabileceğin 8 Şey
  • Duvarlardaki ışık yansımaları dikkatini çeker ve bebeğini hayranlıkla onları izlerken yakalayabilirsin.

3. On ikinci harika hafta: Yumuşak geçişler dünyası

  • 11,5. ve 12,5. haftalar arasında başlar.
  • Minik kuzunun hareketlenmeye başladığı döneme hoş geldin!
  • Kaslarını kontrol etmeyi daha iyi öğrendiği için gaz problemi yavaş yavaş ortadan kalkar.
  • Değişik sesler çıkartıp bolca salya akıtabilir.
  • Miniğinin seslere çok tepki vermeye başlayıp taklalar atabildiğini, kolları ve bacaklarıyla nesnelere dokunma ve tekme atma becerisinin geliştiğini görebilirsin.
  • Onu oyun halısıyla tanıştırmak için ideal bir dönem.

Senin için seçtiğimiz modellere bak: Yerlerde Yuvarlanma Zamanı: En Çok Tercih Edilen 12 Oyun Halısı

4. On dokuzuncu harika hafta: Olaylar dünyası

  • 14,5. ve 19,5. haftalar arasında başlar.
  • Kusma problemiyle uğraşan anneler için rahat haftaların başladığı bir dönem.
  • Bazı bebekler bu haftalarda sessiz harfleri kullanarak sesler çıkartabilirler.
  • Parmak kasları gelişim gösterir, ellerine verilen oyuncak ya da emziği daha sıkı tutmaya başlarlar.
  • Doyduklarında memeyi ittirirler.
  • Bebeğine ismiyle seslediğinde dönüp sana baktığını görebilirsin.
  • Ses, hareket, ışık, tat, koku ve dokudaki yumuşak geçişleri daha iyi algılayabilir.
  • Dünyayı anlama yeteneği biz yetişkinlerinkine benzer.

Miniğinle erkenden iletişime geç, ihtiyaçları hakkında ipuçları al: Bebek İşi Bir İletişim Şekli: Bebek İşaret Dili

5. Yirmi altıncı harika hafta: İlişkiler dünyası

  • 22,5. ve 26,5. haftalar arasında başlar.
  • Senden ayrıldığında ağlamaya başlama, her gördüğünü isteme, söylediğin kelimeleri taklit etme gibi davranışlar bu dönemde ortaya çıkar.
  • Zorlu bir dönem olsa da küçük oyunlarla onu tavlayabilirsin.

Ayrılık endişesiyle nasıl mücadele edebilirsin: Endişe Etmene Gerek Yok: Bebeklerde Ayrılık Korkusu ve Başa Çıkma Yöntemleri!

6. Otuz yedinci harika hafta: Kategoriler dünyası

  • 33,5. ve 37,5. haftalar arasında başlar.
  • Bebeğinin ruh halinin nasıl olması gerektiğine kendisinin karar verdiği bir dönem.
  • Bu dönemde her şeyi kategorilendirir. Nesnelerin, duyuların, insanların ve hayvanların belli gruplara dahil olduğunun ayırdını yapabilir.
  • Gülmesi bitince tekrar ağlamaya başlayabilir, canı istemezse gülmeyebilir, canı isterse birdenbire ağlayabilir.
  • Seni oyun oynamaya davet edebilir. Kolaylıklar diliyoruz.

Bebek gelişimine katkı sağlayan süper oyuncaklarla tanış: Ne Zaman Ne Oynasın: Ay Ay 0-1 Yaş Oyuncakları

7. Kırk altıncı harika hafta: Zincirleme olaylar dünyası

  • 41,5. ve 46,5. haftalar arasında başlar.
  • Neredeyse 45 günlük ve bitmek bilmeyen bir atak dönemi. Annelerin en ızdıraplı atağı diyebiliriz.
  • Bebeğin bu dönemde çok büyük gelişimsel özellikler gösterir.
  • Ayaklarının üstüne basmaya başlayabilir, kaşığı kendi ağzına götürebilir.
  • Emeklemede büyük bir yol alabilir.

En önemli dönüm noktalarından biri: İlk Büyük Mücadele: Emekleme ve Yürüme

8. Elli beşinci harika hafta: Programlar dünyası

  • 50,5. ve 54,5. haftalar arasında başlar.
  • Bebeğinin 1 yaşından sonra yeni beceriler kazandığı, asıl değişimin başladığı döneme geldin!
  • Ev-mutfak işlerinde sana yardım edebilir veya kendiliğinden sana yardım etmek isteyebilir. Aslında günlük yaşamdaki basit ritüelleri artık anlamaya başlar.
  • Giysilerini getirip dışarı çıkmak isteyebilir, oyuncaklarıyla oynarken hayal gücünü konuşturabilir. Pek korkulacak bir atak dönemi değil doğrusu.

Bebeğinin Zekasını Nasıl Geliştirebilirsin?

9. Altmış dördüncü harika hafta: İlkeler dünyası

  • 59,5. ve 64,5. haftalar arasında başlar.
  • Bebeğine kurallar koyman gereken ve onun bu kuralları anlamaya başladığı dönemdesin! “Burası senin odan, burası anne-babanın odası.” gibi minik tanıtımlarla başlayabilirsin.
  • Artık miniğin plan-program yapmaya da başlayabilir.
  • Eğer senden istediğini alamazsa sinirlenmeye başlar. Onunla anlaşma ve pazarlık yoluna gidebilirsin, bunu anlayacak kadar büyüdü.
  • “Hayır.”, “Dur.”, “Yapma.” gibi komutları anlayabildiği atak dönemi, bu dönem. O kadar da korkulacak bir şey yokmuş değil mi?

10. Yetmiş beşinci harika hafta: Sistemler dünyası

  • 70,5. ve 76,5. haftalar arasında başlar.
  • Müjde! Artık bebeğinin geçireceği son ataktasın.
  • 1 yaş sonrası büyüme atakları bu dönemde yer alır. “İstediğimi yaparım.” tavrıyla kendini belli eden, bebeklerde 2 yaş sendromu da bu atağın sonuçları arasında.
  • Dürüst, faydalı veya dikkatli olmak gibi kavramları algılar, kendi değerlerini oluşturmaya başlar.
  • Bebeğin bu dönemde “sen” ve “ben” kavramlarını öğrenebilir, ilk çizimlerini yapmaya başlayabilir. Duvarları karalmaya başlamadan önce ona bir resim defteri alsan iyi edersin.

Büyüme ataklarında neler olur?

Büyüme atakları sırasında bebeğinin her türlü alışkanlığı değişebilir. Özellikle uyku alışkanlıkları bu dönemde büyük sapmalar gösterebilir. Bir anda gece uyanmaları ve çılgınca ağlamalarla karşılaşabilirsin.

Bu çılgın ağlamalar akla koliği de getirebilir: Kolik Nedir? Kolik Bebek Annelerinin Bilmesi Gereken Her Şey

Eğer bebeğin diş çıkarmıyorsa veya herhangi bir hastalığı yoksa bunun bir büyüme atağı olduğunu bilerek miniğinin yanında olman ve tutarlı bir şekilde davranmaya devam etmen uyku alışkanlığını kaybetmesini engeller. Sonuç olarak bu dönem de geçecek ve farklı bir düzenle bir sonraki atak dönemini bekleyeceksin.

11 Soruda Bebeklerde Diş Çıkarma Dönemi Hakkında Merak Ettiğin Her Şey!

Büyüme ataklarını bilmek sana ne kazandırır?

Bebeğinin çok huysuzlandığı ve onu doktora götürmeyi düşündürecek kadar ağladığı dönemleri doğal karşılar ve paniğe kapılmazsın. Bunun geçici bir süreç olduğunu ve bebeğine nasıl yaklaşman gerektiğini bilmek işini kolaylaştırır. Bebeğinin gelişim evrelerini takip eder ve onu nasıl destekleyeceğini öğrenirsin.

Miniğin her dönemde farklı bir büyüme evresine girecek. Bunları öğren ve ona yardımcı ol: Bebeklerin Büyüme ve Gelişimini Etkileyen 7 Faktör

Bebeklerde büyüme ataklarının belirtileri nelerdir?

1. İştah artışı ya da azalması

  • Bebeğinin beslenme düzenindeki ani değişiklikleri büyüme atağı sinyallerinden biri olarak kabul edebiliriz. Atak haftalarında nadiren iştah kesilmesi yaşansa da en önemli belirtilerden biri, iştahta meydana gelen artış. Ne olur ne olmaz iştah azalmalarına karşı da önlemini al: İştahsız Bebekler İçin 5 Beslenme Önerisi!
  • Bebeğin güç içinde çok daha sık emmek isteyebilir. Günde 8 kez emerken bu sıklık 12 hatta 14’e kadar çıkabilir.
  • Formül mama alıyorsa yeterince doymayabilir. Ek gıda alan bebekler de daha fazla katı gıdaya ihtiyaç duyabilirler. Her durumda yapman gereken şey, bebeğin iyice doymasını sağlamak.

Miniğinin karnı doysun, sen de rahatla: Emziren Annelerin En Büyük Sorusu: Bebeğim Doyuyor mu?

2. Beslenirken huzursuzluk

Büyüme atağı sırasında daha fazla besine ihtiyaç duyan bebeğin beslenirken bile huzursuzlanabilir. Durup dururken ağlayabilir, bunlara hazır olman gerek.

3. Uyku rutininde değişiklikler

  • Büyüme atağı geçiren bebekler daha fazla uykuya ihtiyaç duyabilirler. Gündüz uykuları daha uzun sürerken gece uykularından nadir uyanırlar.
  • Küçük bir grup bebekle yapılan araştırmaya göre; büyüme atağı sırasında bebeklerin 1 veya 2 gün boyunca normalden 4,5 saat daha fazla uyuyabildikleri görülmüş. Bu durumun nedeni tam olarak bilinmiyor. Ancak uyku sırasında beyinde “insan büyüme hormonu (HGH)” denilen bir protein üretiliyor. Büyüme için çok önemli olan HGH, bebeklere büyümesi için gereken yakıtı sağladığından atak haftalarındaki uzun süreli uykuların bununla ilgili olduğu düşünülüyor.
  • Bazı bebeklerde de durum tam tersi. Uyku düzeni oturmuş olmasına rağmen geceleri defalarca uyanabilir ve gündüz uykuları kısalabilir. Gün içinde daha az uyuyabilirler.

4. Davranışlarda değişkenlik

  • Büyüme atakları sırasında bebeğin her zamanki halinden daha farklı davranışlarda bulunabilir.
  • Daha fazla kucak isteyebilir, daha çok ağlayabilir.
  • Daha sakin ve huzurlu olması gereken uyku saatlerinde bile ağlamaklı olabilir.
  • Bebeğin, büyüme atakları sırasında daha fazla enerji harcadığı için bu, onun yorulmasına ve bunalmasına neden olabilir.
  • Huysuzlanmaların, mızmızlanmaların sebebi tam olarak bilinemese de bunun da uyku gibi enerji kaybına bağlı olduğu düşünülüyor.

5. Anneye düşkünlük

  • Büyüme atağı belirtilerinin en bilinenlerinden biri de bebeğinin sana her zamankinden daha fazla yapışması.
  • Sürekli kucağında gezinmek isteyen bebeğin, yere indirdiğin anda çığlığı basıyorsa sana daha fazla ihtiyaç duyuyor ve yanında istiyor demektir.
  • Bu dönemlerde kanguru ya da sling tipi bebek taşıyıcıları kullanman aranızdaki ten teması için destekleyici olabilir.

Sling ne işe yarar, hangi markalar daha iyi? Senin için araştırdık: Anneler Arasındaki En Popüler Markalarla Sling Seçme Rehberi

Bebeklerde atak haftası hesaplaması nasıl yapılır?

Atak haftalarını bebeğinin doğum tarihine göre hesaplaman gerekiyor. Yani bebeğin 1 hafta erken doğduysa 1 hafta geriden geleceksin demektir.

Büyüme atakları ne kadar sürer?

Büyüme atakları herhangi bir zamanda başlayabilir. Küçük bebeklerde genellikle 2-3 gün sürer. Büyük bebeklerdeyse 1 haftaya kadar uzayabilir.

Büyüme ataklarında nasıl davranmalısın?

Büyüme ataklarında yapabileceklerinin en iyisi, miniğini gözlemleyerek ihtiyacı olanları karşılamak ve tabii ki ona bol bol sarılarak güvende olduğunu hissettirmek. Daha fazla kucak, süt, yemek ve uyku da diğer yardımcıların olabilir.

  • Öncelikle bebeğinin gelişim göstererek yeni beceriler edinebildiği bu dönemlerde onun zihnini daha yakından tanımak için bol bol kitap oku. Hangi yaşında onu nelerin meşgul edebileceğini öğrenmek için bebeğinin yaşına uygun aktiviteler, oyunlar ve oyuncaklar seç. Uzman onaylı oyuncaklara bir bak: Prof. Dr. Haluk Yavuzer’den İlk 6 Yılda 20 Oyuncak Önerisi
  • Atakların ilk gününde bebeğinin süt ihtiyacını karşılayamıyormuş gibi hissedebilirsin. Ancak endişelenmeden emzirmeye devam edersen vücudun kısa sürede bu duruma adapte olur. Dengeli beslenme ve sıvı tüketimiyle süt üretimini artırman mümkün. Emzirme Döneminde Beslenme Nasıl Olmalı?
  • Atak haftalarında bebeğinin başka bir sorunu olduğundan endişeleniyorsan bez sayısını ve kilo artışını takip etmende fayda var. Ateşini de ölçebilirsin. Yine de endişelerin devam ederse doktorunla iletişime geç.
  • Bu dönemlerde bebeğin kadar senin de sakinliğe ve huzura ihtiyacın var. Bunun geçici bir durum olduğunu kendine sürekli hatırlatman önemli. Yardıma ihtiyacın olduğu durumlarda bunu dile getirmekten çekinme. Stres ve yorgunluğun süt üretimini azalttığını unutma.

Küçüğünün karnı doysun: 8 Adımda Anne Sütünü Arttırmanın Yolları

Atak haftalarında bu kriz bastırma yöntemlerini uygula!

  • Bebeğinin krizini bastırmak için ona sarıl ve vücudunu okşa.
  • Kollarında hafifçe salla ya da onunla birlikte sallanan sandalyede otur.
  • Miniğinle birlikte odada ağır ağır gezin.
  • Minik kuzunla konuş ya da ona şarkı söyle.
  • Hafif hafif poposuna vur, bu onun sakinleşmesini sağlar.

Kaynakça ve İleri Okuma

BabyCentre. "Baby Growth Spurts". Erişim: 01.10.2019. Baby Growth Spurts

KellyMom. "Growth Spurts". Erişim: 01.10.2019. Growth Spurts

TheWonderWeeks. "What are Mental Leaps?". Erişim: 01.10.2019. The are Mental Leaps

Plooji Frans ve Rijt van de Hetty. The Wonder Weeks. 2008, PDF dosyası.