10 Maddede Çocuklarda ve Bebeklerde Ateş Hakkında Aklına Takılan Tüm Sorular

Bebeğinin vücut ısısı her zamankinden daha yüksek olduğunda, ne yapacağını şaşırıyor musun? Hemen bir ateş ölçer ya da ateş düşürücü mü bulmaya çalışıyorsun? Bebeğinin ateşini nasıl ölçmen gerektiğini ya da ateşini düşürmek için ne yapman gerektiğini biliyor musun? Bebeklerde ve çocuklarda ateş neden olur, nasıl düşürülür, bilmen gereken her şey bu yazıda.

Pişşt, bebekler için en iyi 11 ateş ölçer de burada!

Çocuklarda ve bebeklerde, birçok anne gibi sende de endişeye neden olabilir. Halbuki ateş, vücudun enfeksiyona karşı geliştirdiği bir savunma aracıdır ve aslında zarardan çok fayda sağlar. Ateş;

  • Vücudun virüsler, bakteriler ve mantarlar gibi istilacılara karşı koruyucu yanıtıdır.

  • Yüksek vücut sıcaklıkları, enfeksiyonla savaşan bağışıklık sistemine yardım eder. Bazı mikroorganizmalar bu yüksek sıcaklıklarda varlıklarını sürdüremez.

Ancak yüksek ateş olarak kabul edilen değerlerin vücut için artık yararı yoktur, hatta vücuda zarar vermeye başlar.

1. Çocuklarda ve bebeklerde ateş kaç olmalı?

  • Eğer "Bebeklerde ateş kaç dereceye kadar normaldir?" diye soruyorsan, hemen söyleyelim: Vücut ısısı normalde 02.00-04.00 arasında en düşük düzeyde olup 35.8ºC'dir. Yataktan kalkıldığı sırada da göreceli olarak düşüktür, yaklaşık 36ºC'dir. Gün içerisinde giderek yükselir ve 18.00-22.00 arasında en yüksek seviyeye yani 37ºC'ye ulaşır.

  • Küçük bir çocuğun makattan ölçülen ateşi 38ºC-38.4ºC'ye ulaşana kadar genellikle ateşinin olduğu kabul edilmez. Bebeklerde normal ateş, 35.8ºC-38.4ºC arası olarak kabul edilir.

  • Vücut, enfeksiyona karşı mücadele içerisindeyse nadiren 41ºC'yi geçer ve genellikle 42ºC'yi aşmaz.

  • Ateş ancak güneş çarpması gibi vücudun ısıyı düzenleme mekanizmasındaki bir yetersizlik sonucunda ortaya çıktıysa 45.5 ºC'ye kadar dahi yükselebilir.

  • Ayrıca ateş, sıcak havalarda yüksek, soğuk havalarda düşüktür. Egzersiz sırasında dinlenme anındakine kıyasla daha yüksektir.

2. Çocuklarda ve bebeklerde ateş neden çıkar?

  • Ateşin en sık rastlanan sebebi bulaşıcı hastalıklar, çocuk hastalıkları gibi viral enfeksiyonlardır. Basit bir soğuk algınlığı da ateşe neden olabilir, ağır bir menenjit de. Anjin, orta kulak iltihabı, ishal, idrar yolu enfeksiyonu da bebeklerde ve çocuklarda ateşlenmeye neden olan başlıca hastalıklardan.

  • Zaman zaman altta yatan bakteriyel bir hastalık da ateşin çıkmasına neden olur.

  • Sıcak çarpması ateşi yükselten bir başka nedendir.

  • Bebekler diş çıkarırken ateş biraz yükselir ancak diş çıkarma yüksek ateşe sebep olmaz yani makat ölçümü en fazla 38ºC olur.

Bu arada bebeklerde diş çıkarma dönemi ilgini çekiyorsa, 8 Soruda Bebeklerde Diş Çıkarma Hakkında Merak Ettiğin Her Şey! adlı yazımıza bakabilirsin.

  • Romatizmal hastalıklar, otoimmün (özbağışıklık) hastalıklar ve tümöral rahatsızlıklar da daha büyük çocuklardaki ateş nedenlerindendir. Ateşlenme her hastalıkta farklı olabilir. Bazı hastalıklarda;

  • Ateş hastalık süresince devamlı yüksek seyreder,

  • Sabahları düşük seyrederken akşamları yükselir,

  • Periyodik olarak yükselir,

  • Belirsiz bir şekilde çıkıp iner.

3. Yenidoğanda ateş neden olur?

  • Yenidoğan döneminde yeterli beslenememe ya da sıvı kaybı bile yenidoğanda ateşe neden olabilir.

  • Vücut ısılarını dengeleme konusunda 1 aylıktan küçük bebekler zorlanırlar. Bu yüzden ortam sıcaklığının çok olması ya da fazla giydirme de ateşe neden olabilir.

4. Çocuklarda ve bebeklerde ateş nasıl ölçülür?

Hastalık nedeniyle huzursuz ve ağrısı olan çocuğunu belirli bir pozisyonda sabit tutman, doğru ölçümü almak için 2-5 dakika kadar beklemen pek kolay olmayabilir. Ancak vücut ısısını doğru ölçmen, ateşi kontrol altına almak için yapılması gerekenleri belirlemek açısından oldukça önemlidir.

Peki, bebeklerde ve çocuklarda ateş nereden ölçülür? Bebeklerde ve çocuklarda ateşi 5 farklı vücut bölgesinden ölçebilirsin.

  1. Makattan,
  2. Koltuk altından,
  3. Kulaktan,
  4. Ağızdan,
  5. Alından.

Ancak bebeklerde ateş ölçme konusunda özellikle şu maddelere dikkat etmelisin:

  • 2 yaşına kadar makattan, 2 yaş sonrasında ise koltuk altından ölçümü tercih etmelisin.

  • Altıncı aydan önce kulaktan ölçüm, 4-5 yaş öncesi de ağızdan ölçüm yapmaman önerilir.

Ateş Ölçerler ve Çocuklarda Ateş Ölçme Teknikleri Hakkında Bilmek İstediğin Her Şey! yazısından hangi ateş ölçeri tercih edebileceğini, ateş ölçerken dikkat etmen gerekenleri okumanı öneririz.

5. Bebeklerde ve çocuklarda ateş sınırı nedir?

Çocuğunun vücut ısısının hangi değerler arasında normal kabul edileceği, hangi değerin ateş kabul edileceğine aşağıdaki tablodan bakabilirsin.

Vücut Isısı Değerlendirme Tablosu

Vücut bölgesi Termometre tipi Normal vücut ısısı ağırlığı ( (ºC) Ateş (ºC)
Koltuk altı ölçümü Dijital 35.7-37.3 37.4
Makat ölçümü Dijital 36.6-37.9 38
Ağızdan ölçüm Dijital 35.5-37.5 37.6
Kulak ölçümü Kızılötesi 35.7-37.5 37.6

6. Hangi durumlarda acil olarak tıbbi yardım gerekir?

  • Bebeğin henüz 2 aylık olmamışsa ve ateşi rektal ölçümde 40.5ºC'nin üzerindeyse,

  • Çocuklarda yüksek ateş denen değerler yani, ateşi makattan ölçtüğünde 38 derece üzeri, ağızdan 37,5, koltuk altından 37,2, kulaktan 38 derecenin üstünde ise,

  • Havale geçiriyorsa ya da daha önceden geçirdiyse,

  • Sürekli ve susturulamaz bir şekilde ağlıyorsa ve bu ağlamanın sebebi kolik değilse,

  • Tepki vermiyorsa ya da gevşek bir şekilde yatıyorsa,

  • Bebeğine dokunduğunda ya da onu hareket ettirdiğinde canı yanıyormuşçasına ağlıyorsa,

  • Cildinin üzerinde mor noktalar varsa,

  • Burnunu temizlediğin halde nefes almakta zorlanıyorsa,

  • Ensesi sertse ve başının göğsüne doğru eğilmesine direnç gösteriyorsa,

  • Ateşi çıkmadan önce sıcak bir dış ortama maruz kaldıysa (örneğin; hava sıcaklığı yüksek olduğu halde otomobil içerisinde uzun süre kaldıysa, güneşin altında uzun zaman geçirdiyse ya da hafif ateşi olduğu halde sıkıca giydirildiyse) tıbbi yardım alman gerekir.

  • Ateşi ilaçlarla düşmüyorsa,

  • Başka hastalık belirtisi yoksa da ateşi 24 saatten daha uzun sürdüyse,

  • Bebeğinin birkaç gündür hafif seyreden ateşi aniden yükseldiyse,

  • Bebeğin kulaklarını çekiştiriyorsa ve beslenmeyi reddediyorsa,

  • Çocuğun birkaç gündür soğuk algınlığı şikayeti olduysa ve ateşi yükseliyorsa,

  • Bebeğinde böbrek, kalp, nörolojik hastalık, anemi gibi kronik bir hastalık varsa,

  • İdrara seyrek çıkıyor ve idrarı koyu sarı renkte oluyorsa,

  • Bebeğinin gözyaşı ve tükürük salgısının azaldığını ve cilt ve dudaklarında kuruluk olduğunu fark ediyorsan,

  • Bebeğinde gözlerin ve bıngıldağın içeri çökmesi gibi susuz kalma belirtileri varsa bebeğini doktora götürmelisin.

Uzm. Dr. Elif Erdem Özcan'ın söylediklerine mutlaka kulak ver:

7. 4 adımda çocuklarda ve bebeklerde ateş nasıl düşürülür?

Çocuk ateşli olduğunda yani vücut ısısı normalden birkaç derece fazla yükselmeye başladığında üşüme nöbetlerine girer, titremeye başlar. Bu da ister istemez çocuğunu sarıp sarmalamana neden olabilir. Halbuki çocuğunu aşırı giydirmen, battaniyeye sarman, üzerine bir battaniye daha örtmen kesinlikle yapılmaması gerekenlerdendir.

Islak bez tedavisi, ılık duş ve istirahat gibi birtakım evde ateş düşürme yöntemleriyle bebeğinin vücut ısısını normal seviyesine indirebilirsin.

Çocuklarda ateş düşürme yollarına dair her şeyi detaylarıyla öğren: Bebeklerde Ateşi Nasıl Düşürülür?

8. Bebeklerde ve çocuklarda ateş düşürücü ilaçların kullanımı nasıl olmalı?

Aşağıdaki 4 grup ilaç, çocuklar ve bebekler için ateş düşürücü ilaçlar olarak kullanılabilir.

1. Parasetamol grubu ilaçlar: Calpol, Minoset, Paronax ve Pirofen parasetamol grubu ilaçlardandır ve etki süreleri 6 saattir. Yenidoğan döneminden itibaren kullanılabilir.

2. İbubrofen grubu ilaçlar: Dolven ve İbufin ibubrofeb grubu ilaçlardandır ve etki süreleri 6 saattir. 6. aydan itibaren kullanılabilir.

3. Metamizol grubu ilaçlar: Novalgine ve Geralgine metamizol grubu ilaçlardandır ve etki süreleri 6 saattir. 1 yaşından itibaren kullanılabilir.

4. Asprin'in etki süresi 4 saattir.

Aspirin, etkili bir ilaç olmasına karşın bağışıklıkla ilgili yanıtı azaltabilir, mide-bağırsak sisteminde kanamaya ve iltihaba yol açabilir, trombosit fonksiyonunu bozabilir ve duyarlı kişilerde astım ataklarını ortaya çıkarabilir.

Grip veya suçiçeği gibi viral hastalıklar sırasında Asprin verilmesiyle çocuklarda görülen Reye Sendromu arasında bir bağlantı kurulduğu için dikkatli olmak gerekir.

İlaçların tümü büyük miktarlarda tehlikeli olabildiği için doktorunun önerdiğinden fazla vermemeni öneririz.

9. Sirke, bebeklerde ve çocuklarda ateşi düşürür mü?

Çocuğa sirke içirmek ya da ateşi düşürmek için sirkeli su yapıp bezle çocuğa sürmek gibi birtakım yöntemler sıklıkla uygulanıyor. Sirke ve limon gibi asit içeren şeyler damarları ani olarak büzer. Bu yüzden de ateş hemen düşer. Fakat sonrasında damarlar genişlediğinde ateş eskisinden daha çok yükselir. Yani çocuk ateşlendiğinde alnına sirkeli suya batırdığın bezi koymak ya da sirkeli su içirmek yanlış bir yöntem.

10. Bebeklerde ve çocuklarda ateşli havale durumunda ne yapılmalı?

Ateşli havale; çocuğun ateşli hastalıkları sırasında ve yaklaşık %5 oranında görülen bir nörolojik tablodur. 6 ay ile 4 yaş arasında görülür ve 4 yaş üzerinde pek görülmez.

Genellikle "Çocuklarda yüksek ateş havale sebebidir." gibi bir düşünce var. Ancak havale geçirme riski, ateşin yüksekliği ile doğru orantılı değil.

Ateşli havale; gözlerde kayma, bazen kendinden geçme ya da şuur kaybı, kol ve bacaklarda kasılmalar ve bazen ağızdan köpük gelmesi şeklinde kendini gösterir. Bu belirtilerden en az biri olduğunda çocuğunun havale geçirdiğini anlayabilirsin. Ateşli havale genellikle 1-2 dakika sürer.

Çocuğun havale geçirdiğinde ne yapmalısın?

  • Çocuğunu mümkünse bir yatağa yan olarak yatır, başı biraz daha aşağıda olsun.

  • Nöbet sona erdikten sonra doktorunla görüş. Doktorun ateş düşürücü fitil ya da ilaç kullanmanı önerebilir.

  • Nöbetin 5 dakikadan uzun sürmesi durumunda acilen yardım alman gerekir.

  • Ateşli havale durumunda çocuğunu soğuk suya tutman önerilmez.

Ateşli havale anne-babalarda korkuya neden olsa da beyinde herhangi bir hasar bırakmaz ve çocuğa bir zarar vermez.

Bu da ilgini çekebilir: Çocuklarda Ailevi Akdeniz Ateşi (FMF Hastalığı) Nedir?