Oku Şekerim: Gebelik Şekeri Nedir, Nasıl Düşürülür?

Gebelik şekerinin bebeğe zararı var mı, doğumdan sonra geçer mi, hamilelikte şeker yüklemesi zararlı mı? Gestasyonel diyabet de denen hamileliğe bağlı şeker hastalığı hakkında merak ettiğin tüm soruların bu yazıda bulacaksın. İyi okumalar ve şekersiz günler.

Gebelik şekeri (gestasyonel diyabet) nedir?

Sadece hamilelikte ortaya çıkan diyabettir. İlla ki etrafında diyabet yani şeker hastası kişiler vardır ama bu hastalığı güzelce açıklayalım önce.

Diyabet; kandaki şeker seviyeleri doğru düzgün ayarlanmadığı zaman ortaya çıkan bir hastalık. Yani vücudun kan şekerini etkili bir şekilde düzenlemeye yetecek miktarda insülin üretememesi.

İnsülin: Vücudun kan şekerini enerjiye çevirmesini sağlayan hormon.

Gebelik şekeri ise önceden diyabet hastası olmayan kadınların hamile kaldıktan sonra bu rahatsızlıktan muzdarip olması durumudur.

Gebelik şekeri neden olur?

  • Hamilelikteki hormonal değişiklikler nedeniyle çalkalanan metabolizma,
  • Annenin şeker hastalığına yatkın olması.

Hamilelik, kanında fetüsü beslemek için yeterince şeker kalmasını garanti altına almak amacıyla anti-insülin mekanizmalarını tetikler. Bu aslında mükemmel bir fikir olmakla birlikte her zaman çok iyi sonuç vermez. Bazen anti-insülin etkisi o kadar güçlü olur ki kanda hem senin hem de bebeğin ihtiyacından daha fazla -böbreklerin başa çıkabileceğinden de fazla- şeker kalır.

Gebelik şekerinin belirtileri neler?

Hamilelikte şeker hastalığına yakalanan kadınların çoğunda herhangi bir semptom görülmezken bazılarında şu belirtiler olabiliyor:

  • Alışılmadık derecede susuzluk hissi,
  • Sık ve çok miktarda idrara çıkma (Gebeliğin erken döneminde görülen sık fakat genellikle az miktarda idrara çıkmadan farklı.),
  • Bitkinlik (Hamilelikte yaşanan halsizlik hissinden ayırmak güç olabilir.),
  • İdrarda şeker bulunması (Rutin doktor kontrolünde ortaya çıkar.).

Kimler gestasyonel diyabet riski altında?

  • 30 yaşından büyük,
  • Ailesinde şeker hastalığı olan,
  • Önceki hamileliğinde iri bebek doğuran,
  • Obez kadınlar.

Bu Yaşta Doğum Yapılır mı? (Hangi Yaşta?)

Gebelik şekeri bebeğe zarar verir mi?

Başlıca risk, bebeğin aşırı kilolu olarak dünyaya gelmesidir (makrosomia).

Ayrıca ana rahmindeyken yüksek şekere maruz kalan bebeklerin göbek kordonu kesilip şeker ikmali durdurulduğunda kan şekeri seviyeleri düşer. Farkına varılmazsa bu durum yenidoğan bebeklerde havaleye neden olur.

Gebeliğe bağlı şeker fark edilmezse ölüm veya ölü doğumla sonuçlanabilir. Ama merak etme, sorun tespit edildikten sonra yapılacaklarla risk en aza indirgenebiliyor.

Bu arada gebelikte diyabet hastalığı geçiren kadınların ileriki yaşlarda kalp ve Tip 2 denen şeker hastalığına yakalanma riskleri de daha fazla oluyor.

Gebelik şekeri nasıl anlaşılır?

Yukarıda belirtilerden bahsetmiştik. Fakat hamilelikteki rutin kontrollerinde bu belirtiler olmasa da doktorun diyabet taraması yapar. Bu taramanın yapılıp yapılmaması gerektiği hakkında uzmanlar çatışma halinde, yazının devamında bahsettik.

Hamilelik Döneminde Yapılan Testler Hakkında Merak Ettiğin Her Şey

Glikoz ölçüm testi (Açlık kan şekeri testi)

Doktorun glikozlu bir solüsyon içmeni ister. 1 saat sonra vücudundan kan örneği alınır ve glikoz seviyesine bakılır.

Glikoz tolerans testi (GTT)

İlk testin sonucu anormal çıkarsa yapılır. Bu takip testinde aç karnına yine glikoz solüsyonu içmen istenir. Test öncesinde ve 3 saat boyunca her saat başı kanın tahlil edilir.

Gebelikte şeker yüklemesi ne zaman yapılır?

Hamileliğin 24. ve 28. haftalarında yapılır.

Gebelikte şeker yüklemesi zararlı mı?

Bu konuda uzmanlar ikiye ayrılmış durumda. Bir kısım uzman gebelik şekerini tespit etmenin başka yolu olmadığını iddia ederken bazıları durumun hiç de böyle olmadığını savunuyor. Örneğin Prof. Dr. Canan Karatay, gebelikte şeker yükleme testine kesinlikle karşı.

Hamilelikte değişen hormonlar nedeniyle şeker metabolizmasının da bozulmasının normal ve bu durumun geçici olduğunu söyleyen Karatay, riskli durum için şeker tarama testlerinden başka alternatif olduğunu belirtiyor.

24-32. haftalardan itibaren annenin trigliserit seviyesinin yüksekliğine bakmanın (Şeker yüksekse trigliserit de yükselir.) gebelik diyabetini anlamada yeterli olacağını söyleyen Canan Karatay, hiçbir ülkede şeker tarama testlerinin şart koşulmadığına, ülkemizde rutin kontrollerden biri haline gelmesinin büyük hata olduğuna da dikkat çekiyor.

Gebelik şekeri kaç olmalı? Gebelik şekeri kaç olursa insüline başlanır?

Bizim yaptığımız araştırmaya göre uzmanlar arasında bu konuyla ilgili de görüş birliği yok. Birkaç doktordan fikir almanı öneririz.

Gebelik şekeri yüksek çıkanlar ne yapmalı? Gebelik şekerini ne düşürür?

Mantık, kan şekeri seviyesini kontrol altına almak olmalı. Bu yüzden genellikle diyet, egzersiz ve düzenli olarak kan şekeri seviyesi testi yaptırılır.

Gebelikte evde şeker ölçümü, genellikle sabah aç karnına ve yemek yemenin şeker seviyesini ne kadar tırmandırdığını görmek için yemeklerden 2 saat sonra yapılır.

Gebelik şekeri diyetine ve egzersize rağmen kan şekeri seviyen yüksek çıkarsa doktorun ağızdan alınan ilaçlardan verebilir. Bu da fayda etmezse insülin iğnesine başvurulabilir.

Nefesten Kegele En Çok İşine Yarayacak Hamile Egzersizleri

Gebelik şekeri diyeti nasıl olmalı?

Tüm diyet listeleri gibi bu da kişiye özel olmalı. Fakat genel prensip, tabii ki sağlıklı beslenmek.

Bol sebze ve meyve yemek, folik asit almak, şekerden ve glisemik indeksli gıdalardan uzak durmak, proteine ağırlık vermek, basit şeker yerine lif oranı yüksek besinlerden tüketmek başlıca dikkat etmen gerekenlerden.

Gestasyonel Diyabeti (Gebelik Şekeri) Olan Hamileler Nasıl Beslenmeli?

Gebelik şekerinde ne yenmemeli?

Bu sorunun cevabı "Hamilelikte ne yenmemeli?" sorusunun cevabıyla aynı aslında. Hamur işleri, pastalar, basit şeker içeren tüm gıdalar, kızartma, cips gibi atıştırmalıklar başlıcaları.

Diğerleri de burada: Bu 15 Şeyden Uzak Dur: Hamilelikte Yenmemesi Gerekenler!

Sana özel hamile beslenme programı hazırlayacak diyetisyenlerle iletişime geç:

Gebelik şekeri doğumdan sonra geçer mi?

Hamileliğe bağlı şeker hastalığı genellikle doğumdan kısa bir süre sonra kaybolur. Doktorun doğumdan sonra belli aralıklarla glikoz ölçümü yaparak kontrolü elde tutmak ister.

Gebelikte şeker olmaması için ne yapmalı? Gebelik şekeri nasıl önlenir?

Hamile kalmayı planladığından itibaren sağlıklı beslenmek ve şekeri hayatından çıkartarak işe başlamalısın. Prof. Dr. Canan Karatay, kilolu olmanın, vücut-kitle endeksinin fazla olmasının gebelik şekerinden çok daha riskli olduğunu söylüyor.

Diyetisyen Müge Özyurt Şafak'ın da önerileri var:

Normal kilo ve spor, hem hamile kalmadan hem hamilelikte hem de doğumdan sonra şeker hastalığı dahil birçok sağlık probleminden seni korur.

Hamile pilatesi ve yoga merkezleriyle iletişime geçmek için tıkla.

Kaynaklar:

- Bebeğinizi Beklerken Sizi Neler Bekler-Heidi E. Murkoff ve Sharon Mazel,

- Hafta Hafta Hamileliğiniz-Dr. Glace B. Curtis, Judith Schuler,

- Sağlıklı Gebelik Rehberi-Mayo Clinic.