Prematürelerde göz muayenesini ihmal etmeyin

Zamanından önce doğmuş bebeklerde görülen ve müdahale edilmediğinde körlüğe neden olabilen Prematüre Retinopatisine karşı ailelerin dikkatli olması gerekiyo

Zamanından önce doğmuş bebeklerde görülen ve müdahale edilmediğinde körlüğe neden olabilen Prematüre Retinopatisine karşı ailelerin dikkatli olması gerekiyor. Hisar Intercontinental Hospital Göz Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü Uzmanı Op. Dr. Faruk Eroğlu, ROP yani prematüre retinotapitisini şöyle tanımlıyor; ''Gelişmiş ülkelerde çocukluk çağının en önemli körlük nedeni olan ve prematüre doğan bebeklerde görülen göz hastalığıdır. Miadında doğan ve miadında doğup sarılık nedeniyle fototerapi alan bebeklerde oluşmaz. Doğum ağırlığı 1500 gr altında ve 32 haftadan küçük doğan tüm bebekler risk altındadır. Özellikle genel durumu bozuk ve yoğun bakımda oksijen tedavisi alan bebekler daha fazla riske sahiptir. Birlikte beyin kanaması, akciğer hastalığı ve sepsis geçiren bebeklerde risk daha da artar''

Neden prematürelerde görülüyor?

Gözümüzün en içerisinde bulunan ve görmemizi sağlayan ağ tabaka (retina) damarlarının gelişimi anne karnında doğuma yakın hatta doğumdan sonra 1. ayda tamamlanır. Erken doğmuş, damarsal gelişimi ve olgunlaşmasını tamamlayamamış özellikle yoğun bakım ve oksijen tedavisi alan prematürelerde, bu yüksek oksijen oranı, damar gelişimini uyaran maddeyi (VEGF) aniden azaltır. Damarlar VEGF azalmasına bağlı olarak büzülür ve retina tabakasının beslenmesi bozulur. Bu kez besinsiz kalan damar bölgesinde VEGF aşırı miktarda artar. Bu durum anormal damarlanma ve doku artışına neden olur. Anormal damar ve dokular göz içinde kanamalara ve retina tabakasında ayrışmaya (Dekolman) yol açar. ROP hastalığında görme kaybının nedeni olan ayrışma, bebek yaklaşık 10 haftalıkken oluşur. ROP hastalığı beş evreden oluşur. Evre 1 ve 2'de çok önemli bir risk yoktur. Evre 3 en kritik ve tedavinin yapılması gereken en ideal evredir. Evre 4'te retina tabakasında yırtık başlar. Son dönemde (Evre 5) retina tabakası tamamen yırtılmış ve ayrışmıştır.

Anne babalar ne yapmalı?

Rop hastalığının ebeveynlerinin fark edebileceği bir belirtisi olmadığı için çocuk hastalıkları uzmanları doğumdan 4-6 hafta sonra bu bebekleri ROP muayenesi yapabilen bir göz uzmanına gönderirler. Dolayısıyla anne- babalara düşen görev bebeklerini doğumdan bir ay sonra göz muayenesine götürmeleridir. Çok erken doğumlarda 8 hafta beklenebilir. Yoğun bakımda yatmakta olan bebeklerde taşınabilir aletlerle yoğun bakım ortamında ROP muayenesi yapılabilir. Bizim önerimiz 36 hafta ve 2000 gramın altındaki yoğun bakım desteği almış tüm bebekler en az bir kez kontrolden geçirilmesidir.

ROP muayenesi nasıl yapılır?

ROP muayenesi damla ile uyuşturularak (topikal anestezi) yapılır. Narkoz gerektirmez. Göz bebekleri işlemden yarım saat önce damla ile büyütülür. Göz uyuşturulduktan sonra kapaklar gözü rahatsız etmeyen özel bir alet ile açılır. Retina tabakası her bir göz için ayrıntılı olarak incelenir. Damarların gelişme durumu, hastalığın varlığı ve hangi evrede olduğu belirlenir. Bundan sonra tekrar muayene gerekip gerekmediğine ve gerekirse hangi sıklıkta takip gerekeceğine karar verilir. Muayene süresi 10-15 dakika kadardır.

Ne sıklıkta takip edilmelidir?

Prematüre bebeklerde ilk ROP muayenesi doğumdan 4-6 hafta sonra yapılmalıdır. Daha sonra hastalığın varlığına ve seviyesine göre 1-2 hafta aralarla bebek 46 haftayı tamamlayınca kadar muayene tekrarlanır. Çok erken doğan (25-26 haftalık) prematürelerde takip 1 haftayı geçmemelidir. Bazen 2-3 günlük takipler bile gerekebilir. Her kontrolde ilk muayenedeki gibi ayrıntılı değerlendirme yapılır.

Tedavi nasıl yapılır?

ROP gelişen hastaların %80'i kendiliğinden geriler ve takip edilen bebeklerin ortalama %10'unda tedavi gerekir. Tedavi yönteminin belirlenmesinde hastalığın hangi evrede olduğu damarlanma oranı çok önemlidir. Evre 1-2'de sadece haftalık takip yeterlidir. Evre 3 kritik evredir. Eşik hastalık bu dönemde görülür. Eşik hastalığı zamanında saptamak ve acil olarak (3 gün içinde) tedavi uygulamak ROP gelişen bebeklerin kör olmasını engelleyen en önemli faktördür. Bu evredeki riskli hastalara lazer tedavisi uygulanır. Son zamanlarda göze ilaç uygulamaları ile de başarılı sonuçlar elde edilmektedir.

Zamanında tespit edilemeyen ve tedaviye rağmen hastalığı ilerleyen olgularda göz içerisine girilerek vitrektomi ameliyatı uygulanır. Bu ameliyatın sonuçları maalesef her zaman yüz güldürücü olmaz. ROP hastalığının en önemli sonucu körlüktür. Özellikle ihmal edilen takip ve tedavi yapılamayan hastalarda görülür. Tedavi edilen hastalarda çok geç safhada değilse körlük gelişmez.

Yorumlar (0)