Sosyal fobi kendini, toplum içinde rahat hissedememe, eleştiri alacağı korkusu, rezil duruma düşeceği davranışlar sergileyeceği konusunda sosyal ortamlarda bulunamama durumu olarak gösterir. Bu kişiler kendilerini sosyal ortamda o kadar gergin ve sıkıntılı hissederler ki bir an önce o ortamdan kaçmak ve yalnız kalmak isteği içine girerler. Sosyal fobikler kendilerini birçok alanda eksik ve yetersiz hissetme durumu içinde olurlar. Başarmak ve üretmek onlar için oldukça zor kavramlar gibi görülür ve kişi yalnız başına bir şeylerin altından kalkmak gibi eylemlerin içine girmekten kaçınırlar. Alışveriş merkezlerine, restaurantlara, mağazalara hatta doktora bile tek başına gitmekten kaçınma durumları ise bağımlı yanlarını ortaya çıkaran özellikleridir. Bu kişiler özgüvenleri eksik ya da özgüvenlerini kaybetmiş kişilerdir. Dışarıdan gelen ya da gelme ihtimali olan eleştirilere maruz kalmamak adına sosyal ortama girmedikleri gibi, bu eleştirileri daha çok kendilerine kendileri söylerler. En çok kullandıkları bilişsel çarpıtmalardan birisi zihin okumadır. Karşısındaki kişinin onunla ilgili olumsuz yönlerini fark ettiğini yada edeceğini düşünmekten kendini alamaz. Sosyal bir ortama girdiklerinde ve ilgi onlara döndüğünde ise bir takım belirtiler gösterirler. Bunların başında yüz kızarması, el ve bacaklarının hareketlerini kontrol edememe, bir an önce oradan uzaklaşma isteği, sıkılmışlık ifadeleri sergilemeleri, etrafı inceliyormuş gibi boş boş etrafına bakınma, kimseyle göz göze gelmemek için başını önünde eğik tutma vs. gelmektedir. Bunların yanında sosyal ortamlarda başkaları tarafından izleneceği hissini yaşarlar, utanç duyacağı davranışlar sergileyeceklerini hissederler. Hata yapmamak ve sakarlık çıkarmamak için çok fazla kendilerini kontrol altında tutarlar, aksi halde utancından rezil olacağı duygusu o kadar yoğunlaşır ki, bu gerginlik davranışlarından hemen anlaşılır.
Tedavi
Aslında bu daha çok bir eğitim sürecidir. Kişinin olumsuz duyguları boşaltılır. Geçmişte yaşadığı özellikle çocukluk dönemlerinde kendisinin üzerinde baskı kuran bakıcı yada ebeveyn ile ilgili bilinçaltında oluşmuş olan olumsuz durumlar temizlenmeli ve kişinin içinde var olan çocuk ego durumlarının ve sonrada yetişkin ego durumunun kendine güvenini tekrar kazandırmak gerekmektedir.
Cenk Kahvecioğlu
Psikoterapist
11/08/2011 10:58