Op Dr Burçak Erzik/Kadın Hastalıkları ve Doğum
PRENATAL TANI TESTLERİ
Amniyosentez
Koriyonik Villüs Örneklemesi
Kordosentez
Amniyosentez
Tanımı
Amniyosentez işlemi gebelik süresince bebeği çevreleyen ve koruyan amniyotik sıvının test edilmek üzere veya tedavi amacıyla rahimden alınmasıdır. Bu sıvı fetal hücreler ve bebek tarafından üretilen biyokimyasal maddeler içermektedir. Bu fetal hücrelerin ve biyokimyasal maddelerin incelenmesi ile bebeğin kromozom yapısı, genetik hastalık taramaları, plasental geçiş göstermiş enfeksiyon varlığı ve metabolik hastalık tanıları konabilir.
Amniyosentez bebeğinizin sağlık durumu hakkında önemli bilgiler verecek girişimsel bir tanı testidir. Uygulama öncesi doktorunuz tarafından eşinizle beraber detaylı bir bilgilendirme almanız önemlidir.
Neden Uygulanır
Genetik Amniyosentez
Bebeğinizin kromozom yapısı hakkında bilgi edinmek için 16-20. gebelik haftaları arasında yapılır.
Genetik amniyosentez uygulamasını şu durumlarda düşünebilirsiniz;
Prenatal tarama testlerinde anormal sonuç aldıysanız
Kromozom bozukluğu saptanmış gebelik öyküsüne sahipseniz
35 yaş ve üzerindeyseniz
Bebeğinizde ultrasonografik olarak anomali saptandıysa
Siz ya da eşiniz bilinen bir genetik bozukluğun taşıyıcısıysanız
Amniyosentez uygulaması için diğer sebepler;
Bebekte bir enfeksiyon varlığının incelenmesi
Polihidramniyos (amniyotik sıvının normalden fazla olması) olgularında amniyotik sıvı miktarını azaltmak amacıyla
Çiftte kan uyuşmazlığı olup Rh hastalığı geliştiyse hastalığın derecesini saptamak için
32-39. gebelik haftaları arasında gebe veya bebekte doğumu gerektiren bir patoloji varsa bebeğin akciğer gelişiminin saptanması amacıyla
Riskler
• Düşük
16 – 20. gebelik haftaları arasında yapılan genetik amniyosentez işlemi 1/300 – 1/500 oranında düşük riski taşımaktadır
• Kramp ve vaginal kanama
• Amniyotik sıvı akması
Nadiren görülür, yırtık alanı kendiliğinden iyileşerek gebelik normal seyrinde ilerleyebilir veya enfeksiyon ve düşüğe yol açabilir
• Rh Duyarlılığının Gelişmesi
Kan uyuşmazlığı olan çiftlerde işlem sonrası gebeye Rh immunoglobulin iğnesi uygulanır ve bu şekilde kan grubu Rh (-) olan annenin Rh (+) kan hücrelerine karşı bağışıklık oluşturması önlenir. Bu önlem özellikle daha sonra ki gebeliklerde kan grubu Rh (+) olan fetusa annesinden koruyucu antikor geçişini önlemek içindir. Nadiren koruyucu iğneye rağmen Rh hastalığı gelişebilir
• Enfeksiyon
İşlem steril şartlar altında yapılmaktadır, nadiren enfeksiyon gelişir
Nasıl Hazırlanırsınız
Amniyosentez işlemi öncesi özel bir hazırlık yoktur. Aç olmanız gerekmemektedir. İşlem öncesi detaylı olarak bilgilendirileceksiniz. Amniyosentez uygulaması ve sonuç doğrultusunda gebeliğinize ne şekilde devam edeceğiniz sadece siz ve eşiniz tarafından verilecek bir karardır. Bu nedenle tıbbi bütün bilgiler size aktarılacak ve kararınız beklenecektir. İşlemin yapılması için ‘aydınlatılmış onam formu’ imzalamanız istenecektir.
İşlem Sırasında
Amniyosentez işlemi klinik şartlarında uygulanır. Sizden hareketsiz bir şekilde yatmanız istenecektir. İnce bir iğne ile ultrasonografi eşliğinde cilt ve karın duvarı geçilerek rahime girilecektir. Genellikle anestezi uygulanmaz. İğne cildi geçerken yanma ve rahime girerken kramp hissedebilirsiniz. İşleminiz 2 dakika içerisinde bitecektir.
İşlem Sonrasında
İşlem sonrası bebeğinizin kalp atımları kontrol edilecektir. Alınan sıvı kendiliğinden yerine gelir. İşlem günü dinlenmeniz önerilir, ertesi gün normal hayatınıza dönebilirsiniz.
Sonuç
Akciğer olgunluğu testleri birkaç saat, enfeksiyon testleri bir hafta, genetik taramalar 15-20 gün içinde sonuçlanır. Doktorunuz ve genetik danışmanınız sonucunuzu size detaylı olarak bildirecektir.
Doktorunuza bildirmeniz gereken durumlar;
ateş
vaginal kanama
amniyotik sıvının akması
krampların birkaç saatten uzun sürmesi
Koriyonik Villüs Örneklemesi
Tanımı
Koriyonik villüs örneklemesi (KVÖ) gebelik sırasında plasental dokudan bir miktar koriyonik villüs yapısının test edilmek üzere alınmasıdır.
Gebelikte plasenta büyümekte olan bebeğe oksijen ve besin sağlarken, bebeğin kanından da atık maddeleri temizler. Koriyonik villüsler plasentayı oluşturan dokulardır ve bebekle aynı genetik yapıya sahiptir. KVÖ ile bebekte olabilecek down sendromu gibi kromozom bozukluklarının ve bazı genetik hastalıkların tanısı konabilir.
KVÖ bebeğinizin sağlık durumu hakkında önemli bilgiler verecek girişimsel bir tanı testidir. Uygulama öncesi doktorunuz tarafından eşinizle beraber detaylı bir bilgilendirme almanız önemlidir.
Neden Uygulanır
11 – 13. gebelik haftaları arasında bebeğinizin kromozom yapısını saptamak için yapılır.
Şu durumlarda koriyonik villüs örneklemesini düşünebilirsiniz;
Prenatal tarama testlerinde anormal sonuç aldıysanız
Kromozom bozukluğu saptanmış gebelik öyküsüne sahipseniz
35 yaş ve üzerindeyseniz
Bebeğinizde ultrasonografik olarak anomali saptandıysa
Siz ya da eşiniz bilinen bir genetik bozukluğun taşıyıcısıysanız
Riskler
Düşük KVÖ 1/100 oranında düşük riski taşımaktadır
Kramp ve vaginal kanama
Rh duyarlılığının gelişmesi
Kan uyuşmazlığı olan çiftlerde işlem sonrası gebeye Rh immunoglobulin iğnesi uygulanır ve bu şekilde kan grubu Rh (-) olan annenin Rh (+) kan hücrelerine karşı bağışıklık oluşturması önlenir. Bu önlem özellikle daha sonra ki gebeliklerde kan grubu Rh (+) olan fetusa annesinden koruyucu antikor geçişini önlemek içindir. Nadiren koruyucu iğneye rağmen Rh hastalığı gelişebilir
Enfeksiyon işlem steril şartlar altında yapılmaktadır, nadiren enfeksiyon gelişir
Nasıl Hazırlanırsınız
KVÖ öncesi özel bir hazırlık yoktur. Aç olmanız gerekmemektedir. İşlem öncesi detaylı olarak bilgilendirileceksiniz. KVÖ uygulaması ve sonuç doğrultusunda gebeliğinize ne şekilde devam edeceğiniz sadece siz ve eşiniz tarafından verilecek bir karardır. Bu nedenle tıbbi bütün bilgiler size aktarılacak ve kararınız beklenecektir. İşlemin yapılması için ‘aydınlatılmış onam formu’ imzalamanız istenecektir.
İşlem Sırasında
KVÖ klinik şartlarında ultrasonografi eşliğinde uygulanır. İlk olarak ultrasonografi ile bebeğinizin haftası ve plasentanın yerleşimi değerlendirilir. İşlem rahim ağzından (transservikal) veya karın duvarından (transabdominal) uygulanabilir.
Transservikal KVÖ
Vaginaya spekulum yerleştirildikten sonra antiseptik temizlik yapılır. Serviks içerisinden yerleştirilen bir kateter yardımıyla plasental doku yatağına ulaşılır ve örnekleme yapılır. Örnek alınırken kramp hissedebilirsiniz. Transabdominal tekniğe oranla daha yüksek düşük riskine sahiptir
Transabdominal KVÖ
Cildiniz antiseptik madde ile temizlenir. Lokal anestezi uygulanabilir. İnce, uzun bir iğne cilt, karın duvarı ve rahmi geçerek plasentaya ulaşır. İğne cildinizi geçerken yanma, rahiminize girerken kramp hissedebilirsiniz. Basınçlı bir enjektör yardımıyla koriyonik villüs örneklemesi yapılır. İşleminiz 2-4 dakika içerisinde sonlanacaktır.
İşlem sırasında hareketsiz olarak yatmanız istenecektir. Alınan doku kendiliğinden yerine gelecektir. Eğer alınan doku yetersiz görülürse, işlem tekrarlanabilir.
İşlem Sonrasında
İşlem sonrası bebeğinizin kalp atımları kontrol edilecektir. Kramp ve az miktarda vaginal kanama yaşayabilirsiniz. İşlem günü dinlenmeniz önerilir, ertesi gün normal hayatınıza dönebilirsiniz.
Sonuç
Belirli sayıda kromozom bozukluklarının tarandığı hızlı testler 1-2 gün içinde sonuçlanır. Kromozom analizinin tamamlanması 7-14 gün sürecektir. Doktorunuz ve genetik danışmanınız sonucunuzu size detaylı olarak bildirecektir.
Doktorunuza bildirmeniz gereken durumlar;
ateş
vaginal kanama
krampların birkaç saatten uzun sürmesi
Kordosentez
Tanımı
Kordosentez bebeğin göbek kordonundan kan örneği alınmasıdır. 20. gebelik haftasından itibaren yapılan bir prenatal tanı testidir. Kromozom analizi veya enfeksiyon taraması için uygulanır.
İşleme bağlı düşük riskindeki yükseklik nedeniyle ciddi bir fetal problem varsa uygulanır. En önemli avantajı testlerin 3-5 gün içinde sonuçlanmasıdır.
Ayrıca kordosentez tedavi amacıyla, bebeğe kan nakli yapılmasında ve ilaç uygulamalarında kullanılır.
Kordosentez bebeğinizin sağlık durumu hakkında önemli bilgiler verecek girişimsel bir tanı testidir. Uygulama öncesi doktorunuz tarafından eşinizle beraber detaylı bir bilgilendirme almanız önemlidir.
Neden Uygulanır
1. veya 2. trimester tarama testlerinin rutin olarak gebe izleminde yapılması ve ultrasonografik teknolojilerde ki gelişmeler nedeniyle koriyonik villüs örneklemesi ve amniyosentez erken gebelik haftalarında uygulanan genetik prenatal tanı testleridir. Bu nedenle kordosentez daha az sıklıkla yapılmaktadır.
Kordosentez şu durumlarda uygulanabilir;
kromozom bozukluklarının tanısı
kan hastalıkları – anemi, talasemi, orak hücreli anemi, Rh uygunsuzluğu
enfeksiyon
gelişme geriliği
Riskler
düşük
İşleme bağlı düşük riski 1/50’dir. Kayıp oranındaki yükseklik işlemin genel durumu bozuk bebeklere (gelişme geriliği, anemi, hidrops) uygulanmasından kaynaklanabilir
vaginal kanama
bebeğin kalp atım hızında azalma
enfeksiyon
Nasıl Hazırlanırsınız
20-26. gebelik haftalarında klinik şartlarında, 26. gebelik haftasından itibaren acil doğum ve yenidoğan yoğun bakım ünitesi imkanlarının bulunduğu hastane ortamında uygulanmalıdır. Erken dönemde özel bir hazırlığa gerek yoktur, aç olmanız gerekmez. Geç dönemde yapılan uygulamalarda aç ve acil doğum için ön hazırlıkların tamamlanmış olması gereklidir.
İşlem Sırasında
Enfeksiyon riskini azaltmak için işlemden 30-60 dakika öncesinde antibiyotik uygulanır. Cilt antiseptik ile temizlenir. Genellikle anestetik gerekmez. Ultrasonografi eşliğinde ince, uzun bir iğne cilt, karın duvarı ve rahimi geçer. Göbek kordonundaki venden fetal kan örneği alınır. İşlem sırasında hareketsiz olarak yatmanız istenecektir. İşlem 2-5 dakika içerisinde sonlanacaktır. İğne ciltten geçerken yanma, rahime girerken kramp hissedebilirsiniz.
İşlem Sonrasında
Kordosentezin ardından bebeğinizin kalp atımları ultrasonografi veya doğum monitörü yardımıyla takip edilecektir. İşlemden hemen sonra kramp ve vaginal lekelenme yaşayabilirsiniz. İşlem günü dinlenmeniz önerilir. Ertesi gün normal hayatınıza dönebilirsiniz.
Sonuç
Kromozom analizi ve enfeksiyon testleri 3-5 gün içinde sonuçlanır. Doktorunuz ve genetik danışmanınız sonucunuzu size detaylı olarak bildirecektir.
Doktorunuza bildirmeniz gereken durumlar;
ateş
vaginal kanama
rahim kasılması
12/08/2011 02:55