Çocuklarda idrar kaçırma

16 Aralık 2009, Çarşamba | 3542 Kez Görüntülendi

Prof Dr Y Tarkan Soygür

Çocuk Üroloji


 Beğen

uzgun-cocuk

Çocuklarda önce gece bağırsak sonra sırası ile gündüz bağırsak, gündüz idrar ve gece idrar kontrolleri kazanılır. Genel olarak 2 yaşa kadar gündüz ve 4 yaş sonuna kadar da gece idrar kontrolü sağlanır. Yedi yaşına kadar gelmiş kızların %6’sında, erkeklerin de %3.8’de gündüz idrar kaçırma problemi ile karşılaşılır.



İnkontinans nedir?

İdrar kaçırma inkontinans olarak adlandırılır. Burada belirli (küçük) bir miktar idrar kaçması söz konusudur. Normal idrar yapma eylemi gerçekleşmemektedir. Anatomik ve nörojenik nedenler ekarte edildikten sonra, inkontinans genellikle mesane depolama ve/veya boşaltım fonksiyonlarındaki bir bozukluğa bağlıdır. İdrar kaçırma gece ya da gündüz meydana gelebilir. Bu grup hastalıklar genel olarak “fonksiyonel işeme bozuklukları” olarak adlandırılır. İnkontinans olmadan da, işeme ile ilgili şikayetler (sıkışma, sık ya da seyrek işeme, bekletme vb.) altta yatan bir fonksiyonel işeme bozukluğunu düşündürmelidir.



İdrar yolu enfeksiyonları ve reflünün etkisi

Fonksiyonel işeme bozukluklarının asıl önemi sıklıkla idrar yolu enfeksiyonları (İYE) ve veziko-üreteral reflü (VUR) ile birlikte görülmesidir. Fonksiyonel işeme bozukluklarının varlığında normal mesane dinamikleri bozulmakta ve buna bağlı olarak da İYE sıklığı artmaktadır. Reflü ile işeme bozukluğu arasında da bir birliktelik vardır. Hastaların %15-50 kadarında reflü ve işeme bozukluğunun birlikte görüldüğü bildirilmektedir. Altta yatan işeme bozukluğunun tedavisi reflünün kendi kendine düzelmesini hızlandırmaktadır. VUR varlığında, işeme bozukluğu İYE sıklığını da arttırdığı için, bu çocuklar daha sık pyelonefrit yani ateşli böbrek enfeksiyonu geçirmektedirler. Ayrıca, işeme bozukluğuna sıklıkla kabızlık ya da gaita kaçırma gibi bağırsak boşaltım (eliminasyon) problemleri de eşlik etmektedir. İşeme bozukluğu ile birlikte, kronik kabızlık varlığında, bağırsaklardaki bakteri sayısı artmakta bu da enfeksiyonları kolaylaştırıcı bir faktör olarak rol oynamaktadır. Bu bilgilerden de anlaşılacağı üzere fonksiyonel işeme bozuklukları sadece can sıkıcı olarak algılanabilecek gündüz altını ıslatma nedeni olmaktan çok, böbrek fonksiyon kaybına dahi yol açabilecek ciddi bir klinik tablodur.

Fonksiyonel işeme bozuklukları

Bu grup genel olarak mesane depolama ve boşaltım bozuklukları olarak ikiye ayrılarak değerlendirilir. Ancak pratikte çoğu zaman boşaltım bozuklukları depolama bozuklulukları ile iç içe geçmiş durumdadır.

Sıkışma (urge) sendromu ve sıkışma (urge) inkontinansı

Depolama bozuklukları içerisinde bulunmaktadır. Gün içerisinde sık ve ani olarak ortaya çıkan işeme ihtiyacı ile karakterizedir. Çocuk bu sırada idrar kaçırmayı engellemek için bir takım idrar tutma manevralarına (çömelme, bacakları çaprazlama, perineye bası, penisi sıkma vb.) başvurur. Bu şekilde, idrar kaçırmayı pelvik taban kaslarını kasarak engellemeye çalışır. Eğer bu engellemeler yeterli olmazsa idrar kaçırma meydana gelir ki bu sıkışma inkontinansı olarak adlandırılır. Tipik olarak şikayetler, dikkatin azaldığı öğleden sonra akşam üzeri saatlerinde artar. İşeme normal şekilde olup, çoğunlukla işeme sonrası artık (rezidü) idrar kalmaz. Çocuğun idrar kaçırmamak için kendini sıkması İYE gelişimini son derece kolaylaştıran bir olaydır. Ayrıca kendini sıkma nedeni sonucu artmış pelvik taban kas aktivitesi daha önce de belirtildiği gibi büyük tuvaletin geciktirilmesine ve kabızlığa yol açar. Kabızlığa bağlı zaman zaman oluşan gaita kaçakları nedeni ile, iç çamaşırlarda kirlenmelere rastlanabilir.

Disfonksiyonel işeme sendromu

Bu tablonun sıkışma sendromundan en önemli farkı artık normal işeme şeklinin bozulmuş olmasıdır. Bu çocuklarda işeme kesikli hale gelmektedir ve genellikle işeme sonrası geride artık idrar kalır. Bu tablonun daha ilerleyen hallerinde çocuk sürekli idrar tutmaya çalıştı için mesane kası gücünü yitirmeye başlar. Bu durum artık Tembel Mesane Sendromu olarak adlandırılır. Sürekli artık idrar nedeni ile İYE riski çok yüksektir. Bir çalışmada tembel mesane sendromlu kızların %58’inde İYE geliştiği saptanmıştır.

Vajinal işeme

Özellikle şişman, bacakları kapalı olarak işeyen kızlarda görülür. İdrar önce vajene dolar, sonra çocuk ayağa kalkınca iç çamaşırlar ıslanır. Bu çocukların alafranga tuvalete ata biner gibi ters oturmalarının sağlanması bile çoğu olguda sorunu çözmeye yeter. Muayenede labial yapışıklık olmadığı kontrol edilmelidir.

Gülme inkontinans

Neredeyse tamamen kızlarda görülen bu durumda gülme sırasında mesane aniden ve tamamen boşalır. Nedeni tam belli değildir. Bu durumda antikolinerjik tedaviden fayda görülebilir. Bu olgularda zaman içerisinde spontan düzelme beklenir. Genel tedavi prensipleri Disfonksiyonel işeme sendromlu hasta grubunda en önemli basamak artmış pelvik taban kasları aktivitesini azaltabilmektir. Eğer çocuğun bekletme alışkanlığı varsa bu mutlaka kırılmaya çalışılmalıdır. Zamanlı idrar yapma (2 saat’te bir kere) alışkanlığının kazandırılması çok önemlidir. Eğer işeme sonrası geride idrar kalıyorsa zamanlı idrar yapmaya ikili idrar yapma alışkanlığı da eklenmelidir. Yani çocuk tuvaletten kalktıktan bir 5dk. sonra tekrar tuvalete dönmeli ve geride kalan idrarını da yapmalıdır. Çocuk tuvalette, bacaklarını açarak, kendini sıkmadan oturmalı ve ayakları mutlaka yere ya da boyu yetmiyorsa bir basamağa değmelidir. Disfonksiyonel işemeyi tetikleyen olayın sıkışma sendromu olduğu düşünülüyorsa tedaviye mesane gevşetici ilaçlar olan antikolinerjikler eklenebilir. Ancak bu tedavi mutlaka bir çocuk üroloğu kontrolünde verilmelidir. Tekrarlayan enfeksiyon varlığında ya da reflü birlikteliğinde mutlaka koruyucu antibiyotikler tedaviye eklenmelidir.

Uykuda yatak ıslatma (Enürezis nokturna)

Tanım olarak enürezis, normal işeme döngüsünün sosyal olarak uygun olmayan bir ortamda meydana gelmesidir. Uluslararası çocuk kontinans cemiyetinin (ICCS) tanımına göre enürezis: “Beş yaş ve üzerindeki çocuklarda, ürodinamik açıdan normal bir işeme eyleminin uygun olmayan bir ortamda gerçekleşmesi” dir. Nokturnal enürezis genel olarak gece idrar kontrolünün başlaması gereken 5 yaş ve üzerinde, uyku sırasında meydana gelen idrar yapılmasıdır. Beş yaşındaki çocukların %15’i yataklarını ıslatmaya devam ederler. Yıllık %15 kadar bir kendi kendine düzelme oranı söz konusudur. Onbeş yaşındaki çocukların %99 unde yatak ıslatma kendiliğinden düzelmiş olur. Anne ve babası enüretik olan çocukların %77’sinde, sadece anne ya da baba enüretik ise çocukların ise %44’ünde enürezis saptanmıştır. Ayrıca anne ya da babadaki düzelme yaşı da çocuktaki düzelme yaşını tahmin etmede belirleyici olabilir. Enürezis ile ilgili en önemli noktalardan bir tanesi eşlik eden gündüz işeme şikayetlerinin olup olmamasıdır. Gündüz idrar şikayetleri varlığında olay daha ciddi bir boyut kazanmış demektir. Bu durumda altta yatan daha detaylı tetkik ve tedavi gerektiren bir tablo yer alabilir Bu olayın nedenleri ile ilgili çok çeşitli görüş ve teoriler söz konusudur. En klasik kabul edilen ve birçok olguda az ya da çok iç-içe geçmiş olarak bulunan 3 teori, gece artmış idrar yapımı, azalmış mesane kapasitesi ve uyku faktörüdür. Özellikle son çalışmalarda bu çocukların uyandırılmalarının daha güç olduğu üzerinde durulmaktadır. Fonksiyonel işeme bozuklukları kısmında anlatıldığı gibi iyi bir anamnez, işeme çizelgesi ve detaylı muayene çoğunlukla tanı koydurucu olur. İdrar akım eğrisi ve rezidü idrar ölçümü disfonksiyonel bir işemenin olaya eşlik edip etmediğini ortaya koymak için oldukça faydalıdır. İşeme öyküsü ya da idrar akım eğrisi işeme disfonksiyonunu düşündürüyor ise üst üriner sitemin ultrason ile değerlendirilmesi önerilebilir.

İdrar kaçırma tedavisi

Tedavi için en önemli 2 nokta, çocuğun 5 yaş ve üzerinde olması ve kuru kalmak için istekli olmasıdır. Aileye özellikle bu durumun her yıl %15-20 oranında kendiliğinden düzeleceği söylenerek güven verilmeli ve motivasyon sağlanmalıdır. Genel yaklaşım: Günlük sıvı alımının düzenlenmesi çok önemlidir. Sıvının 2/3’si gündüz saatlerinde alınmalı, sıvı gıdalar akşam saatlerinde giderek azaltılmalı ve yatmadan 1.5-2 saat kadar önce mümkünse kesilmelidir. Mesane irritasyonu yapabilecek kafeinli içecekler, limon ve portakal suları gibi irritan içecekler diyetten, en azında akşam saatlerinde, çıkartılmalıdır. Her ne kadar birçok yazıda kesinlikle önerilmese de, çocuk uyuduktan 1.5 saat kadar sonra uyandırılarak kaldırılması ve çişe tutulması bazı olgularda gece ıslatmalarını belirgin olarak azaltabilmektedir. Ancak çocuk kesinlikle gecede bir defadan fazla uyandırılmamalıdır. Bugün nokturnal enürezis tedavisinde kontrollü çalışmalar ile etkinliği gösterilen ve önerilen 2 tedavi metodu vardır; Alarm ve Desmopressin adı verilen ve gece idrar yapımını azaltan bir ilaç.

Alarm Tedavisinde Amaç şartlı refleks geliştirmek ve enürezis başladığı sırada çocuğu uyandırarak mesane doluluğunu algılamasını sağlamaktır. Alarm tedavisi önerilirken, bu tedavi ile sonuç alabilmek için ortalama 4-12 haftalık bir sürenin geçmesi gerektiği ve hasta ve ailenin uyumsuzluk nedeni ile yüksek oranda tedaviyi bırakabilecekleri akılda tutulmalıdır. Desmopressin: Arginin vazopressin’in daha uzun yarı ömre sahip sentetik bir analoğudur. Islak geçen gecelerdeki azalma oranı %10 ile 90 arasında bildirilmekle birlikte ilacı kullanırken kuru kalma oranı %25’i geçmemektedir. Tekrarlama oranı yüksek bir ilaçtır. Kısa sürede etki ettiği için, semptomatik amaç ile kullanılabilir ancak çoğunlukla küratif değildir.


İlgili Uzman Makaleleri
el ayak agiz
El ayak ağız hastalığı salgınına dikkat! Yazın başlamasıyla birlikte çocuklarda sık görülen bir enfeksiyon salgınıyla karşı karşıyayız. Halk devamı...
 Beğen 2613 kez görüntülendi
bath time
Çocuk Kitapları: Bathtime for Biscuit
Defne Ongun Müminoglu ( Çocuk Kitaplari)
Çocuk Kitapları uzmanlarımızdan Defne Ongun Müminoğlu, İngilizce okuyabilen çocuklar için hazırlanm devamı...
 Beğen 560 kez görüntülendi
okul onces ve matematik
Okul öncesi dönem ve matematik Çocuk 2 yaş itibarı ile sayılarla objeler arasında birebir ilişki kurmaya başlar. Bu sebeple 2 yaşı devamı...
 Beğen 4 anne beğendi 3860 kez görüntülendi
cocuk ve gece korku
Çocuklar ve gece korkuları Uyku, bebekler ve çocuklar için günün yarısı ve hatta daha fazlasını kaplamasına rağmen belki de en devamı...
 Beğen 3 anne beğendi 2012 kez görüntülendi
26 yas beslenme
2-6 yaşlar arası çocuk beslenmesinde dikkat edilmesi gerekenler Sağlıklı büyüme ve gelişme için düzenli ve dengeli beslenme, özellikle 2-6 yaş arasındaki çocuğa be devamı...
 Beğen 7 anne beğendi 10361 kez görüntülendi
bebek kitap
Çocuk Kitapları: 0-3 yaş için kitaplar
Defne Ongun Müminoglu ( Çocuk Kitaplari)
Çocuk Kitapları uzmanlarımızdan Defne Ongun Müminoğlu, bebekler için neler okunabileceği sorularına devamı...
 Beğen 3 anne beğendi 5116 kez görüntülendi
MP900439321
Okul öncesi eğitimin önemi Öğrenmenin en kritik dönemi olan eşsiz 0-6 yaş döneminde çocuğun gelişimini desteklemek için neyin devamı...
 Beğen 6 anne beğendi 3730 kez görüntülendi
beyin_gelisimi_icin_uyku
0-3 yaş döneminde uykunun önemi 0-3 yaş döneminde kaliteli ve kesintisiz gece uykusu bebeğin büyümesinde ve beyin gelişiminde çok ö devamı...
 Beğen 8 anne beğendi 17082 kez görüntülendi
cocuk-elleriyle-yuzunukapayan
Uykuda yatak ıslatma
Prof Dr Y Tarkan Soygür ( Çocuk Üroloji)
Prof. Dr. Y. Tarkan Sogür beş yaşın üzerindeki çocuklarda Enürezis ya da Enürezis Nokturna olarak a devamı...
 Beğen 3 anne beğendi 2984 kez görüntülendi
anne-baba-bebek
Doğru iletişim için çocuğunuzdan ilginizi esirgemeyin Sağlıklı iletişim kurmanın yolu doğduğumuz andan itibaren başlıyor. Çocuğun da doğduğu andan itibar devamı...
 Beğen 2 anne beğendi 6552 kez görüntülendi

anneysen.com'un içeriği, sadece bilgilendirmeye yöneliktir ve bire bir olarak çözüm, sonuç, hukuki görüş, tıbbi teşhis, tedavi veya reçete bilgisi özelliği taşımamaktadır. Burada sunulan içerikler anneysen.com veya uzmanlar tarafından cevaplanan soruların derlenerek Site Yöneticisinin adıyla yayınlanmasıyla ya da uzmanlar tarafından yazılmış makalelerin uzman imzasıyla yayınlanmasıyla oluşturulmaktadır. Buradaki bilgilerin kesin doğruluğu garanti edilmemektedir. Uzmanlar’ın kendilerine sorulan sorulara verdikleri cevaplarla, diğer tüm makale, yorum ve yazılarının sorumluluğu tamamen kendilerine aittir. Aynı konuda uzman olan kişilerin aynı konuda birbiriyle çelişik cevap verebildiği haller olabilir ve bu doğaldır. Bu gibi durumlar anneysen.com'u bağlamaz ve bu tür bir şart altında tüm sorumluluk tamamen ilgili uzmanlara aittir. Uzman görüşleri sadece tavsiye niteliğindedir, gerekli görüldüğünde ilgili uzmana başvurmanız önerilir. anneysen.com internet sitesinde yer alan tüm içerikler Anneysen Bilişim Teknolojileri Reklam Yayıncılık ve İletişim Hizmetleri A.Ş. ne aittir. İlgili içeriklerin izin alınmaksızın ve kaynak gösterilmeksizin kopyalamak suretiyle yayınlaması halinde ilgili kişiler hakkında hukuki ve cezai işlem başlatılacaktır.
 
Derin18 anne sorusu cevapladı: "YNT:Grip oldum bebeğimi nasıl korurum"
poyrazcevik anne sorusu cevapladı: "YNT:yeni doğan bebeğim var kitap tavsiyesi istiyorum"
poyrazcevik anne sorusu sordu: "Grip oldum bebeğimi nasıl korurum"
ceylin.Nihat anne sorusu cevapladı: "YNT:4 aylik bebegime ek gida ne verebilriim ?"
ceylin.Nihat anne sorusu cevapladı: "YNT:4 aylik bebegime ek gida ne verebilriim ?"
hayalltopal anne sorusu sordu: "4 aylik bebegime ek gida ne verebilriim ?"
ceylin.Nihat anne sorusu sordu: "pişman misiniz"
Derin18 anne sorusu cevapladı: "YNT:en iyi korunma yöntemi"
Derin18 anne sorusu cevapladı: "YNT:hamileligimin 7. haftasindayim"
bikom anne sorusu cevapladı: "YNT:hamileligimin 7. haftasindayim"
smteslanur anne sorusu sordu: "hamileligimin 7. haftasindayim"
bikom anne sorusu cevapladı: "YNT:bebeği memeden kesmek:("
Didemia anne sorusu cevapladı: "YNT:en iyi korunma yöntemi"
glsema anne sorusu cevapladı: "YNT:en iyi korunma yöntemi"
Didemia anne sorusu cevapladı: "YNT:en iyi korunma yöntemi"
Nemka anne sorusu cevapladı: "YNT:en iyi korunma yöntemi"
evinim uzman sorusu cevaplandı: "eşime yetememem"
ugurummmmm anne sorusu sordu: "bebeği memeden kesmek:("
glsema anne sorusu cevapladı: "YNT:en iyi korunma yöntemi"
meleklerimm anne sorusu cevapladı: "YNT:en iyi korunma yöntemi"
EsraZehraa anne sorusu cevapladı: "YNT:en iyi korunma yöntemi"
eymennaim anne sorusu cevapladı: "YNT:en iyi korunma yöntemi"
bikom anne sorusu cevapladı: "YNT:en iyi korunma yöntemi"
eymennaim anne sorusu cevapladı: "YNT:en iyi korunma yöntemi"
Didemia anne sorusu cevapladı: "YNT:en iyi korunma yöntemi"
bikom anne sorusu cevapladı: "YNT:en iyi korunma yöntemi"
bikom anne sorusu cevapladı: "YNT:similac 1"
eymennaim anne sorusu cevapladı: "YNT:pudra"
Didemia anne sorusu cevapladı: "YNT:kürtaj sonrası hamilelik"
eymennaim anne sorusu cevapladı: "YNT:en iyi korunma yöntemi"
Didemia anne sorusu cevapladı: "YNT:similac 1"
Didemia anne sorusu cevapladı: "YNT:merhaba arkadaşlar"
Didemia anne sorusu cevapladı: "YNT:en iyi korunma yöntemi"
Didemia anne sorusu cevapladı: "YNT:minigimin uykusu"
Didemia anne sorusu cevapladı: "YNT:pudra"
Didemia anne sorusu cevapladı: "YNT:karın ağrısı"
gerden anne sorusu cevapladı: "YNT:similac 1"
bikom anne sorusu cevapladı: "YNT:planlı sezeryan için 37+6 çok mu erken"
meleklerimm anne sorusu cevapladı: "YNT:planlı sezeryan için 37+6 çok mu erken"
deryagkmn uzman sorusu cevaplandı: "gebelik"
bikom anne sorusu cevapladı: "YNT:planlı sezeryan için 37+6 çok mu erken"
meleklerimm anne sorusu cevapladı: "YNT:planlı sezeryan için 37+6 çok mu erken"
bikom anne sorusu cevapladı: "YNT:planlı sezeryan için 37+6 çok mu erken"
meleklerimm anne sorusu cevapladı: "YNT:planlı sezeryan için 37+6 çok mu erken"
meleklerimm anne sorusu cevapladı: "YNT:planlı sezeryan için 37+6 çok mu erken"
ayseonur anne sorusu cevapladı: "YNT:planlı sezeryan için 37+6 çok mu erken"
bikom anne sorusu cevapladı: "YNT:planlı sezeryan için 37+6 çok mu erken"
ayseonur anne sorusu cevapladı: "YNT:planlı sezeryan için 37+6 çok mu erken"
bikom anne sorusu cevapladı: "YNT:planlı sezeryan için 37+6 çok mu erken"
ayseonur anne sorusu cevapladı: "YNT:planlı sezeryan için 37+6 çok mu erken"
eymennaim anne sorusu cevapladı: "YNT:karın ağrısı"
burcu0626 anne sorusu cevapladı: "YNT:planlı sezeryan için 37+6 çok mu erken"
bikom anne sorusu cevapladı: "YNT:planlı sezeryan için 37+6 çok mu erken"
eymennaim anne sorusu cevapladı: "YNT:minigimin uykusu"
burcu0626 anne sorusu cevapladı: "YNT:karın ağrısı"
ayseonur anne sorusu cevapladı: "YNT:planlı sezeryan için 37+6 çok mu erken"
burcu0626 anne sorusu cevapladı: "YNT:planlı sezeryan için 37+6 çok mu erken"
ayseonur anne sorusu sordu: "planlı sezeryan için 37+6 çok mu erken"
bikom anne sorusu cevapladı: "YNT:karın ağrısı"
meleklerimm anne sorusu cevapladı: "YNT:karın ağrısı"
banuuygar anne sorusu sordu: "karın ağrısı"
meleklerimm anne sorusu cevapladı: "YNT:pudra"
mih.k anne sorusu cevapladı: "YNT:pudra"
mojna223 anne sorusu cevapladı: "YNT:merhaba arkadaşlar"
meleklerimm anne sorusu cevapladı: "YNT:pudra"
Kovski anne sorusu cevapladı: "YNT:pudra"
ozlem2304 anne sorusu cevapladı: "YNT:pudra"
elifutku anne sorusu cevapladı: "YNT:Çalışan Annelere Çözüm Önerileri"
elifutku anne sorusu cevapladı: "YNT:pudra"
elifutku anne sorusu cevapladı: "YNT:pudra"
ozlem2304 anne sorusu cevapladı: "YNT:Çalışan Annelere Çözüm Önerileri"
esmahatun anne sorusu sordu: "pudra"
xxayxx anne sorusu cevapladı: "YNT:minigimin uykusu"
elifutku anne sorusu cevapladı: "YNT:Çalışan Annelere Çözüm Önerileri"
maked Yeni uzman makalesi eklendi: "Empati neden önemlidir, nasıl geliştirilebilir?"